Ο δρόμος της Κόστα Ρίκας στην ανεξαρτησία (15 Σεπτεμβρίου 1821) σχήμασε από σύγκλιση τοπικών και παγκόσμιων δυνάμεων:
Η Κόστα Ρίκα ήταν περιφερική, φτωχή επαρχία της Καπεταναίας Γουατεμάλας (Νέα Ισπανία). Απομονωμένη, χωρίς χρυσό/αργύρο, ανέπτυξε κοινωνία μικρογεωργών — σε αντίθεση με φυτειοκρατικές/σκλαβωμένες οικονομίες αλλού.
Κρεολικοί διανοούμενοι (Μαριάνο Μοντεαλέγκρε, Χουάν Μορά Φερνάντεζ, Χοσέ Μαρία Καστρο Μαδρίζ) αγκαλιάσαν φιλελεύθερα ιδεάλη (λαϊκή κυριαρχία, συνταγματικότητα) από ευρωπαϊκές/αμερικανικές επαναστάσεις. Ωθήθηκαν για αυτοδιοίκηση.
Γείτονες δήλωσαν ανεξαρτησία πρώτοι: Μεξικό (1821), Γουατεμάλα (1821), Νικαράγουα (1821). Η Πράξη Ανεξαρτησίας της Κεντρικής Αμερικής (15 Σεπ 1821, στη Γουατεμάλα Σίτι) περιελάμβανε την Κόστα Ρίκα — η νέα έφτασε 13 Οκτ.
Γαλλική κατοχή Ισπανίας (1808–1814) κατακλύστηκε η αυτοκρατορική εξουσία. Οι αποικίες σχημάτισαν χούντα· μέχρι το 1821, η Ισπανία δεν μπορούσε να ανακατακτήσει.
Εμπορικοί περιορισμοί, φορολογικά βάρη, αποκλεισμός από δημόσια θέσεις, και κυριαρχία Γουατεμάλας Σίτι πρόσθεσαν επιθυμία για αυτονομία. Οι Κοστορικανοί ήθελαν να διαχειρίζονται το δικό τους εμπόριο καφέ/τσιγάρου.
Αντίθετα με το μεγαλύτερο μέρος της Λατινικής Αμερικής, κανένας πόλεμος. Ο ισπανικός κυβερνήτης, Χουάν Μανουέλ ντε Κανιὰς, αναγνώρισε το αναπόφευκτο καιστήριξε την κίνηση. Η Καρτάγο (τότε πρωτεύουσα) δέχτηκε τη γουατεμαλτική δήλωση.
Η ανεξαρτησία της Κόστα Ρίκας ήταν ειρηνική, συναινετική, και ριζωμένη σε μοναδική ισότητα järvια αποικιακή κοινωνία — θεμελιώνοντας την εξαιρετική ανάπτυξή της.
