Παραδοσιακή διατροφή του λαού San (Bushmen)

Οι San (ή Bushmen) της νότιας Αφρικής, στην έρημο Καλαχάρι, είναι μεταξύ των τελευταίων θηρευτών-συλλεκτών κοινωνιών του κόσμου. Η διατροφή τους αντικατοπτρίζει βαθιά οικολογική γνώση και εποχική κινητικότητα.

Κύριες πηγές τροφής

1. Άγριο θηραμα (Πρωτεΐνη & Λίπος)

• Αntilόπες (springbok, gemsbok, kudu, duiker, steenbok)
• Μικρά θηλαστικά (λαγώς, springhares, γραφίδες, χιονιά)
• Πουλιά (πετροπέρδικα, φραγκολίν, αμμόπεριξ)
• Ερπετά (χελώνες, σαύρες, φίδια)
• Κυνήγι: Βελεμπότιρα βελόνια (από λάρβας κάνθαρου), επιμονικό κυνήγι, παγίδες.

2. Έντομα & Λάρβας (Πρωτεΐνη υψηλής ποιότητας)

• Καταπιλλάρες Mopane (Gonimbrasia belina) — εποχικό στεφανοχίλι, ξηραίνεται/εμπορεύεται.
• Τερμίτες (αλάτες), ακρίδες, κάνθαροι, μύρμηκες — συλλέγονται, ψηρώνται, τρώγονται ολόκληρες.

3. Άγρια φυτά (Υδατάνθρακες, βιταμίνη, φάρμακα)

• Ρίζες/Κन्दύλια: !Kung «!naba» (Cyperus esculentus), «||gam» (Dioscorea), «tsin» (Raphionacme).
• Φρούτα/Μούρια: Πεπόνι Tsamma (Citrullus lanatus — άγριο καρπούζι, ζωτική πηγή νερού), marula (Sclerocarya), grewia, μούρια.
• Καρύδια/Σπόροι: Μονγκόνο (Ricinodendron) — υψηλό λίπος/πρωτεΐνη, στεφανοχίλι.
• Μαστίχες/Ρητίνες: Ακακία, Κομμήφορα — μαστιχώνονται για θρεπτικά συστατικά.

4. Μέλι (Ενέργεια, Φάρμακο)

Οι μελισσοφύλακες (Indicator indicator) οδηγούν τους κυνηγούς στα κηρί· μέλι και νύμφες καταναλώνονται· κηρός χρησιμοποιείται για στεφανοχίλι βελόνων.

5. Αυγά στρουθοκαμήλου

Σπάνια αλλά εκτιμώμενα· 1 αυγό = 24 κοτόπουλα· τα κελύφη χρησιμοποιούνται ως δοχεία νερού.

Εποχική και περιφερειακή ποικιλία

Η διατροφή αλλάζει με τη βροχόπτωση, την τοποθεσία και την ομάδα. Μερικοί San τώρα συμπληρώνουν με κρατικές ραντιόνες, κατσίκια ή αγαθά καταστήματος, αλλά η παραδοσιακή γνώση επιμένει.