Ο Αλγερινός Πόλεμος Ανεξαρτησίας (1954–1962): Αιτίες, Σύγκρουση και Κληρονομιά

Ο Αλγερινός Πόλεμος (1954–1962), γνωστός και ως Αλγερινή Επανάσταση, ήταν βαρύτατος σύγκρουση μεταξύ Γαλλίας και του Αλγερινού Μετώπου Εθνικής Απελευθέρωσης (FLN) που έβαλε τέλος σε 132 χρόνια γαλλικής αποικιακής κυριαρχίας και διαμόρφωσε και τις δύο χώρες.

Ρίζες του Συγκρούσης

• Αποικιακός 주義: Η Γαλλία εισέβαλεν το 1830· η Αλγερία διοικείταν ως αναπόσπαστο γαλλικό έδαφος (départements), όχι προτεκτοράτο.
• Συστημική ανισότητα: Ευρωπαϊκοί αποίκιοι (colons ή pieds-noirs) κράτησαν την πολιτική εξουσία και την κορυφαία γη· Μουσουλμάν Αλγερινοί ήταν δευτεροτάξεως υπηκόοι υπό τον Code de l'indigénat.
• Εθνικιστική ξύπνημα: Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αλγερινοί βετεράνοι και διανοούμενοι απαιτούσαν ισότητα ή ανεξαρτησία. Η σφαγή του Σέτιφ 1945 ριζοσπαστικοποίησε πολλούς.
• Μορφή FLN: Το 1954, το FLN ξεκίνησε τον οπλισμένο αγώνα, ενώνοντας εθνικιστικά κόμματα.

Ο Πόλεμος (1954–1962)

• Στρατηγική FLN: Γερίλα πολέμος, αστική τρομοκρατία, διεθνής διπλωματία· ισχυρή υποστήριξη διασποράς (ειδικά στη Γαλλία).
• Γαλλική απάντηση: Μαζική αποστολή στρατού (400.000+), βασανιστήρια, αναγκαστική μετανάστευση (regroupement), αεροπορικά βομβαρδισμοί και πολιτική καταστολή.
• Μάχη της Αλγέρης (1956–57): Αστική αντιγερίλα γίνεται σχολικό παράδειγμα—και ηθική καταστροφή για τη Γαλλία.
• Πολιτική κρίση στη Γαλλία: Ο πόλεμος καταστρέφει τη 4η Δημοκρατία (1958), φέρνει ντε Γκολ στην εξουσία, και σχεδόν προκαλεί πραξικόπημα από γαλλικούς στρατηγούς (1961).

Λύση: Οι Συμφωνίες του Εβιάν (Μάρτιος 1962)

Διαπραγματευμένη πυρσοβελία και όροι ανεξαρτησίας. Ένα δημοψήφισμα Ιούλιου 1962 έγκρινε με πλειοψηφία την ανεξαρτησία. Πάνω από 1 εκατ. pieds-noirs φύγαν στη Γαλλία· δέδες χιλιάδες harkis (αλγερινοί βοηθοί) εγκαταλείφθηκαν και σφαγιάστηκαν.

Ανθρώπινο κόστος και κληρονομιά

• Νεκροί: Εκτιμήσεις κυμαίνονται από 300.000 έως 1,5 εκατ. Αλγερινοί· ~25.000 γαλλικοί στρατιώτες.
• Γαλλία: Επιβλητική κατακλίνωση με βασανιστήρια, αποικιακά εγκλήματα· σχήμασε 5η Δημοκρατία, μετανάστευση, πολιτική μνήμης.
• Αλγερία: Ανεξαρτησία υπό μονοκομματική αρχή FLN· σοσιαλιστικά πειράματα, εμφύλιος 1990, μόνιμη αυταρχία.
• Διεθνώς: Ενέπνευσε απελευθερωτικά κινήματα· επηρέασε το The Wretched of the Earth του Φαντον Φάνν· ορόσημο στην αποικιοκρασία.

Η «κληρονομιά βίας και αστάθειας» του πολέμου συνεχίζει να πνίγει τις γαλλιο-αλγερινές σχέσεις και την αλγερινή πολιτική σήμερα.