Τεχνικά, ναι – ένας ρόδας και άξονας είναι ένα από τα έξι κλασικά απλά μηχανήματα. Αλλά οι ρόδες μιας τρελαίνας δεν λειτουργούν ως ρόδας-άξονας πολλαπλασιαστής δύναμης (σαν κλινίδι ή τρελοκόπανο). Λειτουργούν ως στοιχεία κυλίσσεως χαμηλής τριβής.
Ένας απλός ρόδας-και-άξονας εφαρμόζει δύναμη εισόδου στον ρόδα (μεγάλη ακτίνα) για να πολλαπλασιάσει την στροφή στον άξονα (μικρή ακτίνα), ή το αντίστροφο. Μηχανικό πλεονέκτημα = ακτίνα ρόδου / ακτίνα άξονα.
Οι ρόδες τρελαίνας είναι μη κινούμενες – κυλούν ελεύθερα. Ο άξονας είναι σταθερός στο châssis του βαγονιού· οι ρόδες περιστρέφονται παθητικά. Δεν γίνεται πολλαπλασιασμός στροφής. Η «μηχανή» είναι ολόκληρο το συστήμ της τρελαίνας (αλυσίδα ανύψωσης = κεκλιμμένο επίπεδο + αλυσίδα κίνησης· γεωμετρία ραίλ = ελεγχόμενη μετατροπή ενέργειας).
Τρία σύνολα ρόδων ανά βαγόνι: Ρόδες δρόμου (φορτοφόρα, πάνω στο ράγι), Ρόδες ανάρτησης (κάτω από το ράγι, αποτρέπουν αποξέναγμα), Ρόδες καθοδήγησης/πλευρικής τριβής (πλευρικό περιορισμός). Υλικά: ελαστικό πολυουρεθάνη ή νάιλον σε μέταλλα αλουμινίου/χάλυβας – βελτιστοποιημένα για χαμηλή αντίσταση κυλίσσεως, υψηλή αντοχή στράβωσης και απόσβεση δονήσεων.
Έτσι: οι ρόδες τρελαίνας είναι ρόδες σε άξονες, αλλά δεν είναι το απλό μηχάνημα – είναι ροδακιοί ροδίσιοι ακρίβειας. Τα απλά μηχανήματα είναι στην ανύψωση και την εκτόξευση.
