Ο σχεδιασμός τουρισμού είναι η συστηματική διαδικασία διαμόρφωσης της τουριστικής ανάπτυξης για τη μεγιστοποίηση οφελών—οικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών—ελαχιστοποιώντας ταυτόχρονα τις αρνητικές επιπτώσεις στα περιβάλλοντα και τις φιλοξενούμενες κοινότητες. Ξεφεύγει από την προώθηση ad-hoc προς τη στρατηγική, αποδεικτικώς καθοδηγούμενη διαχείριση προορισμών ως πολύπλοκων συστημάτων.
Βασικές δραστηριότητες περιλαμβάνουν: καταλόγους πόρων και αξιολογήσεις φέρουσας ικανότητας· έρευνα αγοράς και ταξινόμηση επισκεπτών· σχεδιασμό υποδομών (μεταφορές, καταλύματα, κοινωφελή)· πολιτικά και ρυθμιστικά πλαίσια· στρατηγικές μάρκετινγκ και branding· διαδικασίες συμμετοχής ενδιαφερομένων· και συστήματα παρακολούθησης/αξιολόγησης με δείκτες βιωσιμότητας.
Η αποτελεσματική σχεδίαση αντιμετωπίζει εγγενείς τάσεις: βραχυπρόθεσμα έσοδα έναντι μακροπρόθεσης διατήρησης περιουσιακών στοιχείων· ικανοποίηση επισκεπτών έναντι ποιότητας ζωής κατοίκων· συγκέντρωση ανάπτυξης έναντι χωρικής διάσπασας· οικονομική διαρροή έναντι τοπικής διατήρησης. Συμμετέχουσες προσεγγίσεις που εμπλέκουν κυβερνήσεις, επιχειρήσεις, ΜΚΟ και κοινότητες—ειδικά περιθωριακές ομάδες—βελτιώνουν την νομιμότητα και τα αποτελέσματα.
Ο σύγχρονος σχεδιασμός αγκαλιάζει πλαίσια όπως οι αρχές βιώσιμου τουρισμού του UNWTO, τα κριτήρια GSTC και μοντέλα διαχείρισης προορισμών. Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, η διαχείριση υπέρβαρου τουρισμού, ο αναγεννητικός τουρισμός και η ανθεκτικότητα κρίσης (μετά-COVID) αποτελούν τρέχοντα μετώπα. Επιτυχημένες περιπτώσεις—η πολιτική υψηλής αξίας/χαμηλού όγκου της Μπουτάν, το πράσινο σχήμα της Σλοβενίας, η δέσμευση επισκεπτών της Παλαου—αποδεικνύουν τη δύναμη του σχεδιασμού να ευθυγραμμίσει τον τουρισμό με ευρύτερους κοινωνικούς στόχους.
