Γιβραλτάρ: Βρετανική Επικρατεία Εξωτερικά στη Νότια Άκρη της Ισπανίας

Το Γιβραλτάρ δεν είναι αποικία — είναι Βρετανική Επικρατεία Εξωτερικά (BOT). Η διάκριση έχει σημασία: τα BOT έχουν εσωτερική αυτοδιοίκηση, δικό τους σύνταγμα, και το ΗΒ διαχειρίζεται μόνο άμυνα και εξωτερικά. Η ΟΗΕ ταξινομεί το Γιβραλτάρ ως Μη Αυτοδιοικούμενη Επικρατεία, αλλά τα δημοψήφισμα του 2002 και 2006 έδειξαν >98% προτίμηση για βρετανική κυριαρχία.

Τοποθεσία

• Χώρα: Ισπανία (νότια άκρη Ιβηρικής Χερσονήσου)
• Θέση: Ανατολική πλευρά της Στενού του Γιβραλτάρ, όπου η Μεσόγειος συναντά τον Ατλαντικό
• Συντεταγμένες: 36°08′Β, 5°21′Α
• Έκταση: 6,8 χλμ² (2,6 τετρ. μίλια) — μικρότερο από πολλά αεροδρόμια
• Σύνορο: 1,2 χλμ χερσαίο σύνορο με Ισπανία (Λα Λίνια ντε λα Κοσμπεσσιόν)

Στρατηγική Σημασία

• Στενό: Ελέγχει πρόσβαση Μεσογείου-Ατλαντικού· 50%+ παγκόσμιο ναυτιλιακό εμπόριο διέρχεται
• Στρατιωτικό: Βρετανική ναυτική/αεροπορική βάση· σημασία ΝΑΤΟ
• Επιτήρηση: Ραδάρ, ηλεκτρονική κατασκοπεία καλύπτοντας Στενό, Βόρεια Αφρική, Μεσόγειο

Διακυβέρνηση

• Κεφαλή Κράτους: Βασιάς Τσάρλς Γ΄ (αντιπροσωπεύεται από Κυβερνήτη)
• Πρωθυπουργός: Φαμπιάν Πικάρντο (από 2011); ηγείται εκλογική κυβέρνηση
• Παρlement: 17 εκλεγμένοι + 2 διορισμένοι μέλη
• Δικαστικό σύστημα: Βάση αγγλικού κοινού δικαίου· δικά δικαστήρια
• Νόμισμα: Λίρα Γιβραλτάρ (GIP) — ισοτιμία 1:1 με GBP· βρετανικά νομίσματα αποδεκτές

Οικονομία

• Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες: Φορολογικά αποδοτική δικαιοδοσία· ασφάλειες, τζόγο, τράπεζες
• Διαδικτυακό τζόγο: Μεγάλος παγκόσμιος διακομιστής αδειοδότησης
• Ναυτιλία: Βúnκερινγκ, μητρώο πλοίων, ναυτικές υπηρεσίες
• Τουρισμός: Ημερήσιοι επισκέπτες από Κόστα ντελ Σολ· Βράχος, σπήλαια, δελφίνια, οχυρώσεις Β' Παγκοσμίου
• Κανένα ΦΠΑ· χαμηλός φόρος εταιρειών

Διαφορά Ισπανία-ΗΒ

Η Ισπανία διεκδικεί κυριαρχία (Σύμβαση Ουτρέχτη 1713 παραχώρησε Γιβραλτάρ «εις τον αιώνα» αλλά η Ισπανία αντιμαχείται τους όρους). Ζητήματα: ρευστότητα συνόρων, νερά, αέρινο χώρο, κατάσταση ΕΕ/ΗΒ post-Brexit. Το Γιβραλτάρ φεύγει από ΕΕ με ΗΒ αλλά ζητά πρόσβαση τύπου Σένγεν· διαπραγματεύσεις σε εξέλιξη.

Ταυτότητα

~34.000 κάτοικοι — «Γιανίτος»; μεικτή βρετανική, ισπανική, ζενεζέζικη, μαλτεζέζικη, πορτογαλική, εβραϊκή, μαροκινή καταγωγή. Διγλώσσος (Αγγλικά/Ισπανικά); μοναδική διάλεκτο γιανίτο. Ακέραια διακριτή από τόσο το ΗΒ όσο και την Ισπανία — αλλά ισχυρά στην δική τους.

Το Γιβραλτάρ είναι γεωπολιτική ανωμαλία: βρετανική χερσόνησος σε ισπανικό έδαφος, φύλακας της πύλης της Μεσογείου, με λαό που ανήκει πλήρως σε καμία από τις δύο χώρες — αλλ' εμφατικά στην δική τους.