Έθνη που ζητούσαν ανεξαρτησία από την Αυστριακή Αυτοκρατορία

Η Αυστριακή Αυτοκρατορία (μετά Αυστριακού-Ουγγρικής από 1867) ήταν πολυεθνικό κράτος που περιλάμβανε ποικίλα λαούς που απηύθυναν όλο και περισσότερο την αυτοπροσδιορισμό καθ' όλη τη 19η και αρχές 20ου αιώνα.

Κύριες Εθνικές Κινήσεις

• Ουγγοί (Μαγιάροι): Μεγαλύτερη μη-γερμανική ομάδα. Επανάσταση 1848-49 ζητούσε ανεξαρτησία· επιτεύχθηκε δυϊκή μοναρχία (Ausgleich) 1867 – Ουγγαρία κέρδισε εσωτερική αυτονομία, κοινό μοναρχ/εξωτερική πολιτική/στρατός/οικονομία με Αυστρία
• Τσέχοι (Βοημοί/Μοράβοι): Βιομηχανισμένοι, εθνικά συνειδητοποιημένοι. Απαιτούσαν «τριαλισμό» (τσέκιο στέμμα ισότιμο με Αυστρία/Ουγγαρία). Παλαντζκί, Ρίγερ ηγέτησαν πολιτιστικο-πολιτική κίνηση
• Σλοβάκοι: Στενά συνδεδεμένοι με τσέκια κίνηση· διακριτική γλωσσική ταυτότητα. Δήλωση Μαρτίν (1918) ενώθηκαν με Τσεχοσλοβακία
• Σλοβένοι: Κρανιόλα, Στίρια, Καρίνθια. Ζητούσαν «Ενωμένη Σλοβενία» εντός αυτοκρατορίας· αργότερα ενώθηκαν με Γιουγκοσλαβία
• Κροάτες: Ιστορικό βασίλειο εντός Ουγγαρίας. 1848 Μπάν Ιελάτσιτς πολέμησε Ουγγρούς για Βιέννη, τότε αντιμετώπισε γερμανισμό. Γιουγκοσλαβισμός αναπτύχθηκε ως εναλλακτική
• Μποσνιάκοι (Μουσουλμάνοι Βοσνίας): Διακριτική ισλαμική σλαβική ταυτότητα. Αποσυνισθέντες 1908 (επίσημο το 1878). Ζητούσαν αυτονομία εντός αυτοκρατορίας, μετά Γιουγκοσλαβία

Επιπλέον Σημαντικές Ομάδες

• Πολωνοί: Γαλατσία/Λοδομερία. Επαναστάσεις (1846, 1863). Ζητούσαν αποκατάσταση πολωνικού κράτους
• Ρουθενοί/Ουκρανοί: Ανατολική Γαλατσία. Ελληνοκαθολική εκκλησία διατήρησε ταυτότητα. Εθνική αφύπνιση τέλη 19ου αιώνα
• Ρουμάνοι: Τρανσυλβανία, Βουκοβίνα. Κίνημα Μνημονίων (1892). Πολιτιστική αντίσταση σε μαγιαρισμό
• Ιταλοί: Τρεντίνο, Τριέστη, Ιστρία. Ιρρεντισμός ζητούσε ένωση με Ιταλία
• Σέρβοι: Βοϊβοδίνη, Βοσνία. Συνδεδεμένοι με σερβικό βασίλειο
• Γερμανοί: Κυριαρχούμενη ελίτ αλλά και μειονότητες στη Βοημία, Γαλατσία, κ.λπ.
• Εβραίοι: Σημασία πληθυσμοί (Βιέννη, Πράγα, Γαλατσία, Βουδαπέστη). Απελευθερωμένοι 1867. Σιωνιστικές, αссиμιλαциониστικές, σοσιαλιστικές ρεύματα

Διάλυση

Η ήττα στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο σπάει την αυτοκρατορία. Συμβάσεις 1918-1920 (Saint-Germain, Trianon) δημιούργησαν διαδόχους κρατών: Τσεχοσλοβακία, Γιουγκοσλαβία, επεκτειμένη Ρουμανία, ανεξάρτητη Ουγγαρία, Αυστρία. Η αυτοπροσδιορισμός εφαρμόστηκε επιλεκτικά – εκατομμύρια γίνονται μειονότητες στα νέα κράτη.

Η κατάρρευση της αυτοκρατορίας δεν ήταν αναπόφευκτη μέχρι το 1918 – προτάσεις ομοσπονδιακής μεταρρύθμισης υφίστατο – αλλά πόλεμος, εθνικισμός και νίκη Συμμάχων την έκαναν αναναστρέψιμη.