Το Βυζάντιο ελέγχει κλειδιά ανατολικά-δυτικά λωρίδια· Ιταλικές πόλεις-κράτη (Βενετία, Γένοβα) εμπορεύονται αγαθά λάξους, μπαχαρικά, σίρια για δυτικές πρώτες ύλες.
Βυζαντινή τέχνη, θεολογία και ελληνική γνώση ρέουν δυτικά, επηρεάζοντας την Αναγέννηση. Δυτικοί σοφοί σπουδάζουν στην Κωνσταντινούπολη.
Αυτοκράτορες ζητούν συμμαχίες· δυτικοί ηγεμόνες ζητούν αυτοκρατορική legitimacies. Γάμοι, πρεσβείες, θρησκευτικές διαπραγματεύσεις συνηθισμένες.
Αρχικά συνεργατικές, αργότερα η 4η Σταυροφορία (1204) λύτρωσε την Κωνσταντινούπολη, βαθύνοντας το Ανατολικό-Δυτικό σχίσμα.
Όσο το Βυζάντιο φθίνε, ελληνικοί σοφοί φεύγουν στην Ιταλία, τρέφοντας τον ανθρωπισμό. Ιταλικές ναυτικές δυνάμεις κατακτούν πρώην βυζαντινές λιμένες.
Αυτές οι αλληλεπιδράσεις διαμόρφωσαν το οικονομικό, διανοητικό και θρησκευτικό τοπίο της μεσαιωνικής και πρώιμης νέας Ευρώπης.
