Το 1703, εν μέσω του Μεγάλου Βόρειου Πολέμου, ο Τσάρ Πέτρος Α' θεμελίωσε την Αγία Πετρούπολη στα ιλύδα δέλτα του Νέβα. Δεν ήταν τυχαία επιλογή—κάθε γεωγραφικός και στρατηγικός παράγοντας ευθυγραμμίζονταν με την όρασή του για μια εκσυγχρονισμένη, ευρωπαϊκοπρόσφορη Ρωσία.
Αν και δεν είναι πραγματικά ζεστά νερά, η εκβολή του Νέβα και ο Κόλπος της Φινλανδίας παραμένουν ναυσιπλεύσιμοι περισσότερο από τις αρκτικές λιμένες (Αρχάγγελος) και πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αγορές από τις ειρηνικές έξοδους.
Το Νέβα συνδέει τη Λίμνη Λάντογκα, το Ποτάμι Волχοφ και το υδροδρόμο Волγα-Βαλτικής—συνδέοντας τη Βαλτική με τεράστια εσωτερική της Ρωσίας.
Ο Πέτρος επιβάλει δυτικά ρούχα, ημερολόγιο, διοίκηση, εκπαίδευση. Η πόλη του μπαρόκ αρχιτεκτονική (Trezzini, Rastrelli), Ακαδημία Επιστημών, Kunstkamera (πρώτο μουσείο) και ξένες κοινότητες ειδικών την κάνουν ζωντανό εργαστήριο Ευρωπαϊσμού.
Το Οχυρό Πέτρου και Παύλου (1703), η ναυτική βάση Κρονστάτ (1723) και ακτινωτικές βεταγμένες ασφαλίζουν την προσέγγιση. Η πόλη αντέτεινε πολιορκίες το 1708 (απεκρούσθηκε Σουηδική προσβολή), 1919 (Λευκός Στρατός) και τη 872-ήμερη блокаδα Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου—αποδεικνύοντας τη στρατηγική λογική της.
Δεκάδες χιλιάδες ελιλωμένοι και αιχμάλωτοι πέθαναν χτίζοντας την πόλη στα βάλτοι. Η πρωτεύουσα μετακινήθηκε από τη Μόσχα (1712–1918), συμβολίζοντας ρήξη με την παραδοσιακή Μοσχοβίτικη Ρωσία.
Μετονομασμένη Πετρογρád (1914), ΛεNINGράδ (1924), επαναφέρθηκε στην Αγία Πετρούπολη (1991), η πόλη παραμένει η πιο ευρωπαϊκή μητρόπολη της Ρωσίας—το λιθινό και νερό μανιφέστο του Πέτρου ότι η Ρωσία ανήκει στο τραπέζι της Ευρώπης.
