Το καλοκαίρι του 1943, η προσπάθεια του Άξονα στη Μεσόγειο σαθρώνοντας. Η συμμετοχή των Συμμάχων στη Σικελία (Operation Husky) τον Ιούλιο ανεκαλύψε την θραύσιμη του Μουσολίνι. Στις 25 Ιουλίου, το Φασιστικό Μεγάλο Συμβούλιο ψήφισε عدم εμπιστοσύνη στον Il Duce, και ο Βασιλιάς Βικτώριος Εμμανουήλ Γ' τον συνελήφθη. Ο Μαρσάλ Πιέτρο Μπαντογλίους σχημάτισε νέα κυβέρνηση, διαπραγματευμένη μυστικά διαμαχία με τους Συμμάχους ενώ δημόσια έμενε ότι η Ιταλία θα πολεμούσε μαζί στη Γερμανία.
Τις 3 Σεπτεμβρίου 1943, ο Γενικός Τζουζέπε Καστελάνο υπέγραψε τη Διαμαχία της Κασσίμπιλ στη Σικελία. Η ανακοίνωση της στις 8 Σεπτεμβρίου πιάνει την ιταλική στρατια—και τους Γερμανούς—απρόσμενα. Οι όροι απηλπίζαν άμεση διακοπή ενοτήτων εναντίον των Συμμάχων, παράδοση του ιταλικού στόλου, και αποστράτευση ιταλικών δυνάμεων. Κρίσιμα, δενδήλωνε πόλεμο στη Γερμανία, αφήνοντας την κατάσταση ιταλικών στρατευμάτων αντιμέτωπων με τους πρώην σύμμαχούς επικίνδυνα αόριστη.
Operation Achse, η προπρογραμματισμένη γερμανική απόκριση, εξελίχθηκε με αδιαφορία. Ο Βερμαχτ αποστράτευσε περισσότερο από ένα εκατομμύριο ιταλικούς στρατιώτες, αποστέλλοντας εκατοντάδες χιλιάδες σε εργατειακά στρατόπεδα στη Γερμανία (οι *internati militari italiani*). Ο βασιλιάς και ο Μπαντογλίους φύγαν τη Ρώμη για το Μπρίννισι, αφήνοντας την πρωτεύουσα και το μεσονοτιοκέντρο στη γερμανική κατοχή.
Η Ιταλία διαιρέθηκε πραγματικά σε τρία:
Η διαμαχία μετέτρεψε την Ιταλία σε αιματηρό χερσαίο πεδίο για 20 μήνες. Η εκστρατεία εξαντλήθηκε πόρους Συμμάχων αλλά δέσμευσε σημαντικές γερμανικές μοίρες. Η διάσταση εμφυλίου πολέμου—Ιταλούς εναντίον Ιταλών—αφησε βαθιά σκαλιά. Η φυγή της μοναρχίας και η πτώση του Φασισμού α폌ιστίσατε την παλιά ελίτ, ανοίγοντας δρόμο για το 1946 λαϊκό ψηφοφορία που ίδρυσε τη Δημοκρατία. Η αλλαγή πλευράς της Ιταλίας, αν και γεννημένη από στρατιωτική ανάγκη, της επέτρεψε να διεκδικήσει θέση μεταξύ των νικητών των Ηνωμένων Εθνών, αν και η ειρηνική συνθήκη του 1947 εξακολούθησε να επιβάλλει εδαφικές απώλειες.
