Διακυβέρνηση από έναν ενιαίο signore (άρχοντα), συχνά κερδίζοντας δύναμη μέσω στρατιωτικής κατάκτησης ή πολιτικής αστάθειας. Υποστηριζόμενος από έναν μικρό κύκλο συμβούλων και μισθοφόρων. Συχνό στην βόρεια Ιταλία (13ος-14ος αιώνας). Περιφημικά παραδείγματα: Visconti (Μιλάν), Medici (Φλωρεντία), Sforza (Μιλάν).
Διακυβέρνηση από ένα συμβούλιο πολιτών (εκλεγμένο), με την εξουσία να μοιράζεται μεταξύ φракciών/συντεχνιών. Κυρίαρχο στην κεντρική/νότια Ιταλία (12ος-13ος αιώνας). Συχνά συγκρούονταν με signorie και ανταγωνιστικά κράτη-πόλεις.
Και τα δύο συστήματα παρείχαν πλαίσια για πολιτική/οικονομική ανάπτυξη και διαμόρφωσαν αστική ταυτότητα.
