Κύρια Ευρήματα της Απογραφής 1901 της Ιρλανδίας

Η **Απογραφή 1901 της Ιρλανδίας** (31 Μάρτιος 1901) ήταν η **τελευταία ολόκληρη απογραφή νησιού** πριν το διαμέρισμα (1921). Καταγράφει μια κοινωνία που ακόμη στέκεται υπό τη σκιού της Μεγάλης Λιμοκτονίας (1845–52) και στα πρόποδα επαναστατικής αλλαγής.

Πληθυσμός: 4.458.775

• **Μείωση 5,2%** από 1891 (4.704.750). Συνεχής μείωση από κορυφή 1841 (8,2εκατ.).
• **Μετανάστευση** (ΗΠΑ, ΗΒ, Κολονίες) + **χαμηλοί γαμοί/γεννήσεις** = δημογραφική αιμορραγία.
• **Πυκνότητα:** 166/τ.μ. (βρ. Αγγλία 618).

Θρησκεία

• **Ρωμαϊκή Καθολική:** 75,6% (3,37εκατ.)
• **Προτεσταντική (Εκκλησία Ιρλανδίας, Πρεσβυτεριανή, Μεθοδική, κ.λπ.):** 24,1% (1,07εκατ.)
• **Άλλες (Εβραϊκή, Κουέκερ, κ.λπ.):** <0,3%

Αποτομογεωγραφικό διχότομο: Όλστερ (πλειοψηφία Προτεσταντικά) vs υπόλοιπη (πλειοψηφία Καθολικά).

Αστική vs Αγροτική Μετατόπιση

• **Δουβλίνο:** 290.638 (συμπ. προάστια) — εμπορικό/διοικητικό κέντρο.
• **Μπέλφαστ:** 349.180 — **μεγαλύτερη πόλη**, βιομηχανική δύναμη (λινάρι, ναυπηγεία, μηχανική).
• **Αγροτική μείωση:** 65% ζούσε σε περιοχές <200 πληθυσμού. Νόμοι Γαίας (1870–1903) μεταφέροντας ιδιοκτησία σε fermiers σε εξέλιξη.

Επάγγελματα

• **Γεωργία/Αλιεία:** 49,3% ανδρών, 28,3% γυναικών.
• **Βιομηχανικά:** Υφαντικά (Μπέλφαστ λινάρι, Νότια βαμβάκι), ναυπηγεία (Χάρλαντ & Γουόλφ), ζυθοποιία, αποστάγματα, μηχανική.
• **Οικιακή Υπηρεσία:** Μεγαλύτερο γυναικείο επάγγελμα (μη γεωργικό).

Εκπαίδευση & Γραμματισμός

• **Γραμματισμός (ηλικία 5+):** 86,7% (Α: 88%, Γ: 85%). Αύξηση από 79% (1891).
• **Εθνικό Σχολικό Σύστημα** (1831) δίνει καρπούς· υποχρεωτική παρουσία (1892) βοηθάει.
• **Ιρλανδική Γλώσσα:** 14,4% (643.000) ανέφεραν μιλώντας ιρλανδικά· κυρίως δυτικές επαρχίες (Γκαελταχτ). Μονογλώσσοι ιρλανδικά: <20.000.

Συνθήκες Στεγαστικών

• **Υπερπληθυσμός:** 3η/4η κατηγορία σπίτια (1–2 δωμάτια, χωρίς παράθυρα, λάσπη καλύβα) στέγαν ακόμα ~30% αγροτικών οικογενειών.
• **Αστικές φτωχογειτονιές:** Δουβλίνια συνωκίες (σύνταξη 1913 Church St) μεταξύ χειρότερων στην Ευρώπη.

Αυτή η απογραφή πληροφόρησε τον **Νόμο Γουίνντχαμ (1903)**, **Γήρανση Συνταξιοδότησης (1908)**, και την ανερχόμενη **Διαπραγμάτευση Αυτοδιοίκησης**. Η απογραφή 1911 θα έδειχνε περαιτέρω μείωση· η απογραφή 1921 δεν λήφθηκε ποτέ (Πόλεμος Ανεξαρτησίας).