Η αρχιτεκτονική του Σαντιάγο Καλατράβας απορρίπτει κατηγοριοποίηση—γέφυρες μοιάζουν με σκελετό, μουσεία ανοίγουν σαν φτερά, πύργοι στρίβουν σαν τορσούς. Ο ισπανός αρχιτέκτονας-μηχανικός προέρχεται από τέσσερις πηγές που συνυφαίνονται σε κάθε έργο.
Ο Καλατράβα μελετά οργανικές μορφές με επιστημονική αυστηρότητα. Το κινητό brise-soleil του Μουσείου Τέχνης Μιλwaukee μιμείται φτερό πουλιού σε πτήση—90 χάλυβδινες πτερύγες μήκους 66 μέτρων που ανοίγουν και κλείνουν με τον ήλιο. Ο Turning Torso της Μάλμέ (2005) αφαιρεί την ανθρώπινη σπονδυλική στήλη: εννέα κύβοι που στρίβουν 90 μοιρές από τη βάση στην κορυφή, ηχώ ένα στρίβοντα τορσό. Η Πόλη των Τεχνών και Επιστημών της Βαλεντίας ανεβαίνει από αντανακλαστικές λίμνες σαν λευκωμένα οστά ή δάση κελπού, οι λευκές ρίζες του σκελετού του να προκαλούν δομές позвоνοειδών.
Η κινητική αρχιτεκτονική δεν είναι θεατρικότητα για τον Καλατράβα—είναι λειτουργική ποίηση. Τα φτερά του Μιλwaukee ρυθμίζουν φως και θερμοκρασία. Το καμάρινο του σιδηροδρομικού σταθμού Λιέγης-Γιγιμένς φαίνεται να σερνιέται μπροστά, εμβαδίζοντας την ταχύτητα τρένου. Ακόμα και στατικά κτίρια μεταφέρουν κίνηση: η καμπυλή στέγη του Ολυμπιακού Αθλητικού Κέντρου Αθηνών υποδηλώνει τροχιά εκτόξευσης.
Η ισπανική κληρονομιά του Καλατράβα επιφανεί στα καμωτά σχήματα που θυμίζουν γοτθικά ναούς και μαυρικά τόξα. Ωστόσο, τα ξεσκονίζει από διακοσμήσεις, αποδοτώντας τα σε λευκό σκυρόδεμα και χάλυβα. Η καμπυλή στέγη του Ακουστικού Τενερίφης ανακαλεί τον οργανικό μοντερνισμό του Γκαουδί ενώ μιλάει σύγχρονη δομική γλώσσα.
Προηγμένη παραμετρική μοντελοποίηση, προσαρμοσμένη κατασκευή και καινοτομία υλικών κάνουν τις οράσεις του χτιστές. Το Oculus του Κέντρου Μεταφορών Παγκοσμίου Εμπορικού Κέντρου απείληψε 11.000 τόνοι χάλυβα σχήμα με ακρίβεια χιλιοστού. Οι γέφυρές του—σαν η Alamillo της Σεβίλλης (1992) με τον μοναδικό κεκλιμένο πύλονα που ισορροπεί 200 μέτρων διάτασης—ωθούν την μηχανική καλώδιας στην γλυπτική.
Το γένιο του Καλατράβα βρίσκεται στη σύνθεση: βιομορφικές μορφές μηχανισμένες με αέροδιαστημική ακρίβεια, ριζωμένες στην ιστορική μνήμη, ζωντανευμένες από κίνηση. Οι κριτικοί διαμαρτύρονται για κόστος και συντήρηση, αλλά τα κτίρια του αναμφισβήτητα διευρύνουν την εκφραστική φωνή της αρχιτεκτονικής.
