Ιδρυμένη το 1636 από τον Ρόζερ Γουίλιαμς μετά την απέλασή του από τη Μασαχουσέτης Μπέι, η Κολονία Ρόου Αϊλαντ καλλιέργησε έναν πολιτισμό ριζικά διακριτό από τους Πουριτάνους γείτονες — έναν που ορίζεται από τέσσερις στήλες που αργότερα επηρέασαν το αμερικανικό πείραμα.
Η Ρόου Αϊλαντ ήταν η μοναδική κολονία χωρίς καθιερωμένη εκκλησία και πλήρη ελευθερία συνείδησης. Κουάκερς, Βαπτιστές, Εβραίοι, Αντινομοί, Αγγλικανοί συνύπαρξαν. Η Βασιλική Χάρτης 1663 εγγυάθηκε «πλήρη ελευθερία στις θρησκευτικές υποθέσεις» — παγκόσμια πρώτη νομική εγγύηση.
Απουσία μιας μόνο εμπορεύματας όπως καπνός ή σάκχαρο, οι κάτοικοι Ρόου Αϊλαντ στράφηκαν στη θάλασσα. Ναυπηγία (σλούπ, μπριγκαντίνες), αποστάξευση ρούμι (από μελάσσα Καραϊβών), και το «τρίγωνο εμπόριο» (συμπεριλαμβάνοντας τη βίαιη εμπόριο σκλάβων) δημιούργησαν εμπορική τάξη στη Νιούπορτ και την Προβιδένς. Γεωργία και αλιεία παρέμειναν αλλά δευτερεύοντα.
Η φιλοσοφία του Γουίλιαμς — «η αναγκαστική λατρεία μυρίζει στα μύτη του Θεού» — έλκυσε διαμαρτυρόμενους. Η Αν Χατσίνσον (απελασμένη από Μασαχουσέτης) εγκαταστάθηκε στο Πόρτσμουθ. Ο Τζον Κларκ ίδρυσε το πρώτο Βαπτιστικό ναό στην Αμερική. Ο Νάθανιελ Γουόρντ έπιαξε πρώιμους κωδικούς νόμου. Η κολονία έγινε εργαστήριο για φωτιστικές ιδέες.
Η Ρόου Αϊλαντ εξήγησε το γραπτό σύνταγμα (1663 Χάρτης), διαχωρισμό εξουσιών, μυστική ψηφοφορία (πρώιμα 1700), και απευθείας εκλογή κυβερνητών (1640). Αρνήθηκε να υποσχέσει πίστη στην Αυτοκρατορία μέχρι το 1707, διατηρώντας facto δημοκρατία.
Αυτός ο πολιτισμός της διαμαρτυρίας, του εμπορίου και της αυτοδιοίκησης έκανε τη Ρόου Αϊλαντ την «πρώτη που εξήγησε ανεξαρτησία» (4 Μαΐου 1776) και την τελευταία που ψηφίστηκε το Σύνταγμα (1790), απαιτώντας το Bill of Rights. Το DNA της είναι υφανμένο στο 1ο Συμπλήρωμα.
