Ο τουρισμός είναι πολύ περισσότερο από μια οικονομική δραστηριότητα· είναι μια ισχυρή δύναμη που μπορεί να αλλάξει ριζικά την κοινωνική δομή των χωρών φιλοξενίας. Οι επιπτώσεις του είναι πολυδιάστατες, συχνά αντιφατικές και βαθιά εξαρτώμενες από το πλαίσιο.
Ο τουρισμός δημιουργεί νέους τομείς απασχόλησης (φιλοξενία, ξεναγός, μεταφορές, τέχνες) και ροές εισοδήματος. Αυτό μπορεί να ανεβάσει προηγουμένως περιθωριακές ομάδες, να δημιουργήσει μια νέα ελίτ του τομέα υπηρεσιών, ή αντίστροφα, να διευρύνει την ανισότητα αν τα οφέλη συλλαμβάνονται από εξωτερικές εταιρείες ή τοπικές ελίτ. Οι παραδοσιακές απασχολήσεις (γεωργία, αλιεία) μπορεί να υποχωρήσουν καθώς η εργασία μετατοπίζεται.
Καθημερινές τελετουργίες, γιορτές, ένδυση και τέχνες μπορεί να προσαρμοστούν, να προγραμματιστούν ή να απλοποιηθούν για κατανάλωση από τους τουρίστες. Αυτή η «οργανωμένη αυθεντικότητα» μπορεί να φθαρεί ιερά νοήματα αλλά ταυτόχρονα να αναζωογονήσει ξεφtevούσες παραδόσεις δίνοντάς τους οικονομική αξία. Η διαπραγμάτευση μεταξύ διατήρησης και παράστασης είναι συνεχής.
Οι τουριστικοί κόμβους ελκύουν εσωτερικούς μετανάστες που αναζητούν εργασία, αλλάζοντας την πυκνότητα πληθυσμού, την ηλικιακή δομή και την εθνική σύνθεση. Αυτό μπορεί να πιέσει υποδομές, στέγαση και κοινωνικές υπηρεσίες, μερικές φορές απομακρύνοντας μακροχρόνιους κατοίκους μέσω αυξημένων κόστους (γκεντριφικάτσιον).
Ο τουρισμός συχνά δημιουργεί επίσημες ευκαιρίες εργασίας για γυναίκες (προσωπικό ξενοδοχείων, τεχνίτισσες, επιχειρήτριες) σε κοινωνίες όπου προηγουμένως αποκλείοντταν από την χρηματιστική οικονομία. Αυτό μπορεί να ενισχύσει την αυτονομία, τη διαπραγματευτική ισχύ εντός των νοικοκυριών και την κοινωνική θέση των γυναικών—αν και εκμεταλλευτικές συνθήκες (χαμηλά μισθοί, παρενόχληση) είναι επίσης διαδεδομένες.
Η έκθεση σε τουριστικούς τρόπους ζωής και μοτίβα κατανάλωσης μπορεί να μετατοπίσει τις τοπικές προσδοκίες προς υλικισμό, δυτικά πρότυπα ή κοσμοπολίτικες ταυτότητες. Οι νέοι μπορεί να απορρίψουν παραδοσιακά μονοπάτια. Αντίστροφα, η πολιτιστική υπερηφάνεια μπορεί να ενισχυθεί μέσω της παγκόσμιας αναγνώρισης.
Η ανισомерής διανομή του τουριστικού εσόδου—μεταξύ περιοχών, εθνικών ομάδων ή τάξεων— μπορεί να αναπτύξει μνησικακία και σύγκρουση. Η απομάκρυνση για ανάπτυξη τουριστικών υποδομών, η απώλεια πρόσβασης σε κοινοτικά πόρους (παραλίες, δάση) και η περιβαλλοντική υποβάθμιση επηρεάζουν ανισомерώς τους φτωχούς.
Η ζήτηση για γλώσσες, διαχείριση φιλοξενίας και τεχνικές δεξιότητες ωθεί την εκπαιδευτική επέκταση. Αυτό χτίζει ανθρώπινο κεφάλαιο αλλά μπορεί να δημιουργήσει και διαφοροποίηση αν η οικονομία υπερειδικεύεται σε χαμηλής προσόντα εργασίες υπηρεσιών.
Αγροτικά χωριά μπορεί να μεταμορφωθούν σε τουριστικές πόλεις, αλλάζοντας συγγενικά δίκτυα, κοινοτικές λήψεις αποφάσεων και χωρική οργάνωση. Τα παραδοσιακά κοινωνικά δίκτυα ασφαλείας μπορεί να εξασθενήσουν καθώς οι χρηματιστικές σχέσεις αντικαθιστούν τις αμοιβαίες.
Η καθαρή κοινωνική επίδραση εξαρτάται από την πολιτική: μοντέλα τουρισμού βασισμένο στο κοινωνικό, ισόρροπη διανομή οφέλων, αυστηρός ζωνισμός, προστασία πολιτιστικής κληρονομιάς, επιβολή εργατικών δικαιωμάτων και σημαντική τοπική συμμετοχή στο σχεδιασμό. Χωρίς αυτά, ο τουρισμός συχνά επιδεινώνει υπάρχουσες ευπαθείς καταστάσεις· με αυτά, μπορεί να είναι καταλύτης για συμπεριληπτική ανάπτυξη και πολιτιστική ανθεκτικότητα.
