Η Αυτοκρατορία των Ινκών (1438-1533) παρήγαγε μερικές από τις πιο εξελιγμένες αστικές κέντρες των Αμερικών, σχεδιασμένες για ψηλά υψόμετρα διαβίωση και αυτοκρατορική διοίκηση. Δύο πόλεις prototypify την αρχιτεκτονική γένια και την κοσμολογική όρασή τους: Κούσκο, η αυτοκρατορική πρωτεύουσα, και Ματσού Πίτσου, η βασιλική περιουσία που έγινε το στέφανο της αρχαιολογίας.
Στην υψόμετρο 11.150 ποδιών (3.400μ) σε μια ανδεϊκή κοιλάδα, ο Κούσκο (Κόσκο στα Κετσούα, «όμφαλος») ήταν η πολιτική, θρησκευτική, και πολιτιστική καρδιά της αυτοκρατορίας. Η σχηματισμός της πόλης σε σχήμα πούμα — κεφαλή στο φρούριο Σακσαγουαμάν, σώμα στις κεντρικές πλατείες, ουρά στη σύρραξη των ποταμών Γουατανάγια και Τουλουμάγιο — αντανακλά την ινκική κοσμολογία.
Άνω Πόλη (Χάναν Κούσκο): Αυτοκρατορικές κατοικίες, ο Κορίκανχα (Ναός του Ήλιου, παλαιότερα χρυσοχρωματισμένος), διοικητικά κτίρια, και aristocratic στέγαση. Η πέτρωμα εδώ φτάνει θρυλική ακρίβεια — μπλοκ τόνοι που ταιριάζουν χωρίς κονίαμα, ανθεκτικά σε σεισμούς που καταστρέφουν κολονιακές κατασκευές.
Κάτω Πόλη (Χουρίν Κούσκο): Κατοικίες για τον λαό (χατουν ρουνά), αγορές (κάτους), και εργαστήρια τέχνης. Το σύστημα πλατειών (Γουακαϊπάτα, Κουσιπάτα) φιλοξενούσε τελετουργίες, εμπόριο, και διοίκηση δικαιοσύνης.
Η διαχείριση νερού ήταν αφηρημένη: κανάλια, βρύσες, και αποχετεύσεις ενσωματωμένες σε δρόμους και κτίρια. Η πόλη τρέφε τον εαυτό της μέσω περιβαλλοντικών αμπελώνων και κρατικών αποθηκών (κολκας) εξασφαλίζοντας ανθεκτικότητα στη λιμός.
Καθισμένη στα 7.970 πόδια (2.430μ) σε μια λόφο πάνω από τον ποταμό Ουρουμπάμπα, αυτή η βασιλική περιουσία 15ου αιώνα για τον Αυτοκράτορα Πατσακούτι παρουσιάζει την ινκική μηχανική στο πιο δραματικό βαθμό. Ανακαλύφθηκε διεθνώς από Χάιραμ Μπίνγκαμ το 1911, είναι τώρα Τόπος Παγκόσμιας Κληρονομιάς UNESCO και εμβληματικό λανδмарκ της Περού.
Γεωργικός Τομέας: Εκατόδες αμπελώνες (ανδένες) σταбилиστικές τους βραχύς κλίσεις, δημιούργησαν μικροκλίματα για ποικίλες καλλιέργειες, και διαχειρίστηκαν τη φθορά. Κανάλια άρδευσης διανέμουν πηγαϊκό νερό ολόκληρο.
Αστικός Τομέας: Διαχωρισμένος σε χάναν (άνω) και χουρίν (κάτω) ζώνες που αντικατοπτρίζουν τη δυαλότητα του Κούσκου. Κύρια κτίρια περιλαμβάνουν τον Ναό του Ήλιου (ημικυκλικός πύργος με στοίχιση ηλιοστάσιου), λίθο Ιν띰γουάτανα (τελετουργικό «δεσμοπόδι του ήλιου»), Βασιλικό Τάφο, Ναό Τριών Παραθύρων, και Ιερά Πλατεία.
Μηχανικά θαύματα: Αντισεισμικά τραπεζοειδή πόρτα/παράθυρα, εσωτερικά κλιμακούμενα τοιχώματα, γωνιακά μπλοκ Λ-σχήματος. Καμία κονίαμα — μόνο ακριβώς κομμένα γρανίτινα. Φωτισμένη αποχέτευση αποτρέπει υγρότητα σε περιοχή με 76+ ίντσες ετήσιων βροχών.
Και οι δύο πόλεις αποδεικνύουν την μοναδική σύνθεση των Ινκών πρακτικής μηχανικής, πνευματικού συμβολισμού, και περιβαλλοντικής προσαρμογής — δημιουργώντας αστικά κέντρα που λειτουργούσαν ως κοσμικοί χάρτες το ίδιο όσο και διοικητικά κέντρα.
