Όταν ο Πρόεδρος Γουντρραίλ Γουίλσον προωθούσε τη δημιουργία ανεξάρτητων κρατών όπως η Ρουμανία, η Σερβία, η Μαυροβούνιο και η Πολωνία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, υπεστήριζε την αρχή της εθνικής αυτοδιάθεσης. Αυτή η έννοια υποστηρίζει ότι ξεχωριστοί λαοί—οριζόμενοι από κοινή εθνότητα, γλώσσα, πολιτισμό και ιστορία—κατέχουν το αυθαίρετο δικαίωμα να επιλέγουν τη δική τους πολιτική κατάσταση και να μορφώνουν 스스로 κυβερνήσεις.
Ο Γουίλσον εκφράστηκε αυτή την αρχή πιο διαπρέπουν στην ομιλία του για τα Δέκατέσσερα Σημεία στον Κογκρέσο τον Ιανουάριο 1918. Το Σημείο Χ απαιτούσε «την πιο ελεύθερη ευκαιρία αυτόνομης ανάπτυξης» για τους λαούς της Αυστrohουγγαρίας, ενώ το Σημείο ΙΓ ζητούσε ανεξάρτητο πολωνικό κράτος με ασφαλή πρόσβαση στη θάλασσα. Ο πρόεδρος πίστευε ότι η στοίχιση πολιτικών συνόρων με εθνικές ταυτότητες θα μειώνει τις εθνικές εντάσεις και τις αυτοκρατορικές αντιπαλότητες που είχαν τρέξει τον Μεγάλο Πόλεμο.
Η αρχή επηρέασε τη Συνέδριο Ειρήνης του Παρισιού (1919-1920) και τις προκύψουσες συνθήκες:
Η εφαρμογή της αυτοδιάθεσης από τον Γουίλσον αποδείχθηκε επιλεκτική. Η αρχή αρνήθηκε σε απόικια λαούς της Αφρικής και της Ασίας, και ακόμα και στην Ευρώπη, οι συμβιβασμοί συχνά ξεπέρασαν τις εθνικές συνθέσεις—εκατομμύρια Γερμανοί, Ουγγοί και άλλοι βρέθηκαν μειονότητες σε νέα κράτη. Οι προκύψουσες εντάσεις συνέβαλαν σε μελλοντικές διενέξεις.
Παρ' την ανίδεια υλοποίηση, η υποστήριξη Γουίλσον καθιέρωσε την αυτοδιάθεση ως θεμελιώδες πρότυπο στις διεθνείς σχέσεις. Εγκαταστάθηκε στο Χάρτη των ΗΕ και φώτισε κινήματα αποικιοποίησης καθ' όλο τον 20ο αιώνα, αναδιαμορφώνοντας ριζικά τον παγκόσμιο πολιτικό χάρτη.
