Η ασθενόσφαιρα (Ελληνικά: asthenēs «ασθενής» + sphaira «σφαίρα») είναι ένα μηχανικά ασθενές, ελαστικό στρώμα της ανώτερης μανδύας που επιτρέπει στις σκληρές λιθοσφαιρικές πλάκες πάνω της να κινούνται—καθιστώντας την πλακική τεκτονική δυνατή.
Υπό την λιθόσφαιρα (έδαφος + ανώτερη μανδύα), από ~100–400 χλμ βάθος (60–250 μίλια). Παγκόσμια έκταση, αλλά λεπτότερη/παχύτερη υπό ωκεανούς/ήπειρα. Κορυφή καθορίζεται από το Όριο Λιθοσφαίρας-Ασθενόσφαιρας (LAB)—μείωση ταχύτητας сейσμικων κυμάτων (S-kyματα επιβραδύνουν 5–10%).
Οχι μαγματικό πετρώμα—στερεό αλλά ελαστικό. Ίχνη πτητικών (H₂O, CO₂) καταβάλλουν τη στερεότητα. Μικροσκοπικές ταινίες τήξης κατά μήκος συνόρων σωματιδίων λειτουργούν ως λιπαντικά, μειώνοντας τη ζάλη στα 10¹⁹–10²¹ Pa·s (μقابل 10²³+ για λιθόσφαιρα).
Κοντά στη στερεότητα (1.300–1.400°C). Αδιαβατική κλίση + ραδιενεργή θέρμανση. Θερμικό όριο στρώματος για στροβιλισμό μανδύας.
Αργή στερεακή ρέουσα κλιμάκωση (εκ/έτος) που κινείται από θερμότητα πυρήνα. Θερμές ανελίξεις (plumes, ὄχθες) → ψυχρές καταντλήσεις (ύποπτωση). Η ασθενόσφαιρα είναι η ζώνη διάτμησης αποσυνδεόμενη πλάκες από βαθύτερη μανδύα.
Ζώνη Χαμηλής Ταχύτητας (LVZ): Τα S-kyματα επιβραδύνουν σημαντικά. Υψηλή απόσβεση (Q_μ ~ 80–200). Ανισοτροπία από προτίμηση πλέγματος (α-άξονας ολιβίνης ευθυγραμμίζεται με ροή).
Χωρίς το ασθενές, ρέον αγκαλιά της ασθενόσφαιρας, η επιφάνεια της Γης θα ήταν ένας ακατάσχετος καπάκιος—καμία ήπειρος, καμία θάλασσα, καμία κύκλωση άνθρακα, καμία εμείς.
