Το Cinco de Mayo γιορτάζει μια αληθινή μεξικανική νίκη — αλλά όχι αυτή που πολλοί υποθέτουν. Τις 5 Μαΐου 1862, ανυπέρβλητοι μεξικανικοί δυνάμεις υπό τον Γενικό Ιγνάσιο Σαραγκόσα νίκησαν τον γαλλικό στρατό στη Μάχη της Πουέμπλας, μια εκπληκτική ανατροπή που ενίσχυσε την εθνική ηθική και έγινε σύμβολο αντίστασης. Ωστόσο, ο ευρύτερος конфлиκτος αφηγείται διαφορετική ιστορία.
Παρόλο που η πτώση στη Πουέμπλα, η Γαλλία — τότε υπό τον Ναπολέοντα III — ενίσχυσε το εκστρατευτικό της σώμα. Το 1863, γαλλικά στρατεύματα κατέλαβαν την Μεξικό Σίτι και εγκατέστησαν τον Μαξιμiliano Α' ως αυτοκράτορα, ιδρύοντας την βραχυχρόνια Δεύτερη Μεξικανική Αυτοκρατορία. Οι μεξικανικές δημοκρατικές δυνάμεις, υπό τον Πρόεδρο Μπενίτο Χουάρεζ, συνέχισαν γκουέριλα αντίσταση. Με αμερικανική πίεση μετά το τέλος του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου και γαλλικές εσωτερικές προτεραιότητες που μεταβάλλονταν, ο Ναπολέοντας III αναχώρησε. Ο Μαξιμiliano συνελήφθη και εκτελέσθη το 1867, ανακαθιστώντας τη Μεξικανική Δημοκρατία.
Η γιορτή τιμά τη συμβολική νίκη της Μάχης της Πουέμπλας — μια στιγμή Νταβίδ-εναντίον-Γολιάθ όπου μεξικανικά στρατεύματα απέκρουσαν μια καλύτερα εξοπλισμένη ευρωπαϊκή δύναμη. Παρατηρείται κυρίως στη Πουέμπλα και μεταξύ μεξικαναμερικανικών κοινοτήτων στις ΗΠΑ, όπου εξελίχθηκε σε ευρύτερη γιορτή του μεξικανικού πολιτισμού. Αντιθέτως στην volkλή πεποίθηση, ΔΕΝ είναι η Ημέρα Ανεξαρτησίας του Μεξικού (αυτό είναι 16 Σεπτεμβρίου, σημαίνοντας το 1810 Grito de Dolores εναντίον της Ισπανίας).
Έτσι, ενώ ο μεξικανικός στρατός κέρδισε τη διάσημη μάχη που δίνει το όνομα στη γιορτή, οι Γάλλοι τελικά κέρδισαν την επόμενη εκστρατεία — πριν το Μεξικό κερδίσει τον πόλεμο.
