21 μισσιόν (1769–1833), με απόσταση ~48 χλμ το ένα από το άλλο κατά μήκος του El Camino Real. Δεν ήταν απλώς εκκλησίες — ήταν τα όργανα της αποικιοκρησίας, και τα δαχτυλίδια τους καλύπτουν την σύγχρονη Καλιφόρνια.
Φρανισκάνιοι βάπτισαν ~80.000 θνητούς. Ανάγκαστη εργασία, πολιτιστική καταστολή, λοιμοί. Καταστροφή πληθυσμού: 300.000 → 150.000 (1769–1834). Πολιτική «εστίασης»: συγκέντρωση, μετατροπή, έλεγχος.
Μουσική μισσιόν (χορωδίες, ορχήστρες), τέχνη (retablos, γλυπτικά), αρχιτεκτονική (αδόβι + ευρωπαϊκές μορφές), γλώσσα (ισπανική ιερολειτουργία, θνητική γραμματική). Οι νεόφυτοι ως τεχνίτες.
Μαύρα έξανθημα, βαρύολα, σφύλις, δυσεντερία. Συμφυλημένους υπνοδωμάτια. Υποβάρυνση. Ανάγκαστη εργασία. Γυναικεία αναπαραγωγική υγεία καταρράκτισε. Ορισμένες φυλές εξαφανίστηκαν.
Τετράγωνα αδόβι, τοιχοκαμπάνες, υδραγωγοί, βυρσέρια, εργαστήρια. 4 μισσιόν ακόμα ενεργές παρεκκλησίες (San Juan Capistrano, Santa Barbara, San Luis Rey, San Miguel). 19 σε εθνικά πάρκα. Τουριστικός κινητήρας.
San Diego, San Luis Obispo, San Francisco, San Juan Capistrano, Santa Clara, San Jose, Santa Barbara, Los Angeles — όλα αναπτύχθηκαν από την τριάδα μισσιόν/πόλη/πρεσídιο.
Σίτος, κρίθαρι, καλαμπόκι, αρακάκια, φακές, ελιές, σταφύλια (κρασί/τσικουδιά), εσπεριδοειδή, βόεια, πρόβατα, άλογα, άρδευση. Μεταμόρφωση θηρα矛κτηριών τοπίων σε αγροκτηνοτροφικά.
Κάθε μεγάλη πόλη της Καλιφόρνιας με ισπανικό όνομα = προέλευση μισσιόν. Τοποωνυμία: άγιοι, θρησκευτικές γιορτές. 10.000+ ισπανικά ονόματα τόπων. Η γλώσσα παρέμεινε μετά τη σεκουλαρισμός (1834), μετά τις ΗΠΑ (1848).
Σύστημα χορήγησης γης (ranchos) έδωσε τις γης των μισσιόν σε μεξικανικούς πρωτοπόρους, όχι στους θνητούς. Νόμος γης 1851: Οι ΗΠΑ επιβεβαίωσαν τα ranchos, αγνόησαν θνητικό δικαίωμα. Μισσιόν = επικέντρο απεξουσίωσης.
Σήμερα: Καθολική Εκκλησία ζητά συγγνώμη (2019). Φυλές ανακτάρουν τη φωνή τους (Ohlone, Chumash, Tongva, Acjachemen). Μισσιόν ως τόποι μνήμης, όχι μόνο τουρισμός. Οι καμπάνες ακόμα χτυπάνε — αλλά η ιστορία άλλαξε.
