Παράλληλοι Βιομηχανικοποίησης: Ιαπωνία και Ηνωμένες Πολιτείες
Παρόλο τις διαφορετικές εκκινήσεις (Ιαπωνία: αναγκαστική άνοιξη 1853· ΗΠΑ: νωρίς 19ος αιώνας ανατολή), η βιομηχανικοποίησή τους μοιράζεται εντυπωσιακές ομοιότητες:
- Ταχύς Αστικοποίηση: Μαζική μετανάστευση αγροτικού-προς-αστικό τρέφει εργατικά χωματερά· μεγαλόπολεις αναδύονται (Τόκιο/Οσάκα, Νέα Υόρκη/Σικάγο).
- ΑδοPTION & Καινοτομία Τεχνολογίας: Και οι δύο εισάγουν και μετά εφευρίσκουν: ατμική δύναμη, σιδηρόδρομοι, τηλεγράφημα, υφαντουργικά μηχανήματα, σίδηρος (Bessemer), ηλεκτρισμός, χημικά. Ιαπωνία έστειλε αποστολές (Iwakura)· ΗΠΑ είχαν εγχώριους εφευρέτες (Έντισον, Μπελ).
- Συγκεντρωτική Κεφαλαιακή Κίνηση: Συγκέντρωση χρηματοπιστωτικής δύναμης: ΗΠΑ – Μόργκα, Ρόκκεφελλερ, Βάντερμπιλτ· Ιαπωνία – Ζαϊμπάτσου (Μίτσουϊ, Μιτσουμπίσι, Σουμιτόμο) κατευθύνουν κρατικά κατευθυνόμενο πιστωτικό.
- Ενεργητικό Ρόλο Κράτους: ΗΠΑ: χορηγίες γης, προστατευτικά τέλη (Μόριλ), επιχορηγήσεις διαγειωνικού σιδηροδρόμου. Ιαπωνία: Κυβέρνηση Μετζί κτίσει μοντέλο εργοστάσια, ίδρυσε τράπεζες, χορηγεί zaibatsu, εισήγαγε ξένους σύμβουλους (ογιατόι γαϊκοκούτζιν).
- Μετασχηματισμός Εργατικού: Αποκλιμακωμένοι τεχνίτες → εργατικό προλεταριατά· γυναίκες/παιδιά σε νωρίμα εργοστάσια· αργότερα συνδικάτα, εργατικές διαμαχές (ΗΠΑ: Χέιμαρκετ, Πούλμαν· Ιαπωνία: Ρύζι Ράιοτς 1918, νωρίς συνδικάτα).
- Κοινωνική Αναταραχή: Σχηματισμός τάξεων, αλλαγή ρόλων φύλου, αστική βρώμικη, περιβαλλοντική αποβάθμιση, πολιτιστική απόσπαση. Και οι δύο αντιμετώπισαν τα "δυσευεξία της μοντέρνας".
Και οι δύο απέκτησαν συμπυκνωμένη μοντερνότητα—αιώνες αλλαγής σε δεκαετίες—γίνοντας μεγάλοι δυνάμεις αρχές 20ου αιώνα.