Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του 1990 ξεφορτίωσε βαρβαρικούς εθνικούς πολέμους στα Βαλκάνια. Η σύγκρουση δεν ήταν αναπόφευκτη, αλλά πέντε διασυνδεδεμένοι παράγοντες μετατρέψαν την πολιτική διάσπαση σε ανθρωπιστική καταστροφή.
Η Γιουγκοσλαβία περιλάμβανε Σέρβους, Κροάτες, Μποσνιακούς, Σλοβένους, Μακεδόνες, Μαυροβούνιους και άλλους—ομάδες με αιώνες συνυπάρχωσης διακεκομμένη από σύγκρουση, ειδικά κατά τον ΠΠ2. Το σοσιαλιστικό σύνδεσμο του Τίτο καταδύναμε εθνικιστικές επιδιώξεις· όταν η κεντρική εξουσία συνεπεσε, ιστορικές παρεκκλήσεις ξεσηκώθηκαν βίαια.
Η διάσπαση δεν διαπραγματεύτηκε ειρηνικά. Οι δηλώσεις ανεξαρτησίας της Σλοβενίας και Κροατίας το 1991 ξέσπασαν πολέμους. Η αποχώρηση της Βοσνίας το 1992 οδήγησε στην οπολίωση της Σαράγεβο και τη γενοκτονία Σρεμπρενίτσα. Η βία γεννούσε βία, ριζοσπαστικοποιώντας πληθυσμούς και καταστρέφοντας εμπιστοσύνη.
Η ΟΗΕ και το ΝΑΤΟ δισταγμός. Έμβαργο όπλων βλάψε τους εξωπληρωμένους Μποσνιακούς. «Ασφαλείς ζώνες» απέτυχαν. Καθυστερημένη παρέμβαση επέτρεψε στην εθνική καθαρισμό να γίνει ενδημικό. Μόνο συνεχείς βομβαρδísμοί του ΝΑΤΟ το 1995 επέβαλαν τις Συμφωνίες Ντόντουιν.
Υπερπληθυσμός, κυρώσεις, και πόλεμος καταστρέψανε τα εργασιμακά. Η αναγκαστικότητα έκανε τους πληθυσμούς ευαίσθητους σε εθνικιστικούς δημηγόγους που εξεθίζαν τον «άλλο» για τη φτώχεια, τρέφοντας αμοιβαία μίσος.
Όπως τα κρατικά θεσμοί αποσυρράξαν, παραστρατιωτικές ομάδες (Τίγρεις του Αρκάν, Μουτζαχίντεν) πληρώσαν το κενό. Οι πολεμάρχες εκμεταλλεύονταν τον εθνικό φόβο για εξουσία και κέρδος, καθιστώντας τη συμφιλίωση σχεδόν αδύνατη.
Πάνω από 130.000 νεκροί· εκατομμύρια εκτοπισμένοι. Η περιοχή παραμένει πολιτικά θραυστή. Η τραγωδία της Γιουγκοσλαβίας υπενθυμίζει ότι τα πολυεθνικά κράτη απαιτούν συμπεριληπτικές θεσμούς, όχι μόνο ισχυρούς άνδρες, για να διαχειριστούν την ποικιλία ειρηνικά.
