Ο **ποτάμιος Αμαζόνιος** δεν «ανήκει» σε μία χώρα—το **λεκάνη του (7,05 εκατ. τ.χλμ.)** και η **κύρια ροή** **μοιράζονται από εννέα νατιονοαλιστικές χώρες της Νότιας Αμερικής**:
| Χώρα | Μέρος Λεκανοπεδίου | Κύριος Ρόλος |
|---|---|---|
| Βραζιλία | **~60%** | Κύρια ροή, εκβολή, Μανάους, Μπελέμ, τεράστιες υπονομήες (Νέρο, Μαντείρα, Ταπαζός, Σινγκού). |
| Περού | ~16% | **Τελική πηγή** (Απουρίμακ → Ουκαγιάλι → Αμαζόνιος); Ικίτος (μεγαλύτερη πόλη άκαμπτη από δρόμο). |
| Βολιβία | ~12% | Σημαντικές υπονομήες: **Μάντρε ντε Ντίος, Μπενι, Μαμόρε** (μέσω Μαντείρας). |
| Κολομβία | ~6% | **Πουτουμάγιο, Κακαετά, Βαουπές** υπονομήες; Λετίσια (λιμάνι τριπλού συνόρου). |
| Ισημερινός | ~2% | **Νάπο, Παστάσα** πηγές; Γιάσουμπι βιοποικιλότητα. |
| Βενεζουέλα | ~5% | **Κανάλι Κασικιάρε** (μοναδική σύνδεση Ορινόκο-Αμαζόνιος), **πηγές Ρίο Νέρο**. |
| Γουιάνα | ~1% | **Ρουπουνούνι, Εσεκίβο** πηγές (διαμαχόμενες). |
| Σουρινάμ | ~1% | **Σιπαλιγουίνι, Κοράντεγιν** πηγές. |
| Γαλλική Γουιάνα (Γαλλία) | <1% | **Ογιαπόκ, Μαρονί** όρια ποτάμιοι. |
Ο Αμαζόνιος είναι **διασυνοριακή κοινωνία**—η υγεία του εξαρτάται από **συνεργατική διαχείριση σε όλες εννέα δικαιοδοσίες**.
