Ο Ιάνος είναι μια από τις πιο διακρίνουσες θειότητες στο ρωμαϊκό πάνθεον, άμεσα αναγνωρίσιμος από τα δύο του πρόσωπα που κοιτάζουν σε αντίθετες κατευθύνσεις. Αντιθέτως στην συνηθισμένη παραπόνηση, δεν είναι Έλληνας – δεν έχει καμία άμεση ελληνική αντιστοιχία – και είναι μοναδικά ρωμαϊκός στην προέλευση και τη λειτουργία του.
Οι δύο κεφάλαι αντιπροσωπεύουν την κυριαρχία του στις μεταβάσεις: το ένα πρόσωπο βλέπει προς το παρελθόν, το άλλο προς το μέλλον. Αυτό τον καθιστά θεό των αρχών και των τελών, των κατωφλιών και χρονικών και χωρικών. Προεδρεύει στην αρχή της ημέρας, του μήνα, του έτους και κάθε νέας προσπάθειας.
Ο Ιάνος είναι ο θείο θυρωρός. Το όνομά του προέρχεται από τη λατινική ianua (πόρτα, πύλη). Φρουρά εισόδους σπιτιών, πόλεων και ναών, καθώς και μεταφορικές πύλες – νέα ταξίδια, επιχειρηματικές συμφωνίες, ζωικές μεταβάσεις. Συχνά απεικονίζεται κρατώντας κλειδί (συμβολίζοντας άνοιγμα) και ράβδο (συμβολίζοντας εξουσία στο κατώφλι).
Οι Ρωμαίοι επεκαλούσαν τον Ιάνο στην αρχή κάθε προσευχής και τελετουργίας, ανεξάρτητα από την κύρια θειότητα που τιμούνταν. Ο πρώτος μήνας, Ιανουάριος (Ianuarius), ονομάστηκε προς τιμήν του. Το πιο διάσημο ιερό του, το Ιάνος Γέμινος στο Ρωμαϊκό Φόρουμ, είχε πόρτες που παρέμεναν ανοιχτές στον πόλεμο και κλειστές στην ειρήνη – σπάνιο γεγονός.
Ο Ιάνος ιδεοποιεί την ρωμαϊκή προσχέδιοση με τη τάξη, τη μετάβαση και τη σωστή παρατήρηση των ορίων. Η εικόνα του διαμένει στη σύγχρονη γλώσσα: «Janus-faced» περιγράφει διπλοπρόσωπη ή πολιτική με δύο αντιθετικές πτυχές, ενώ ο όρος «janitor» (θυρωρός) προέρχεται από το όνομά του.
