Τι καθορίζει το χρώμα των μαλλιών; Μελανίνη, Γενετική, Γήρανση

Το Σύστημα Χρωστικών

Το χρώμα των μαλλιών προέρχεται από τη μελανίνη που παράγεται από μελανοκύτταρα στους θηλακιοφόρους των μαλλιών. Δύο τύποι:

• Ευμελανίνη: Καφέ/μαύρο χρώμα. Υψηλή συγκέντρωση = μαύρο/σκοτεινό καφέ. Χαμηλή = ξανθό.
• Φαιομελανίνη: Κόκκινο/κίτρινο χρώμα. Υψηλή συγκέντρωση = κόκκινα μαλλιά. Παρόντα σε όλα τα μαλλιά αλλά συνήθως καλυμμένα από ευμελανίνη.

Γενετικός Έλεγχος

• Γονίδιο MC1R (χρωμόσωμα 16): Πρωτεύων ρυθμιστής. Παραλλαγές → κόκκινα μαλλιά, ανοιχτό δέρμα, φεγγάρια.
• Πολλαπλά γονίδια: HERC2, OCA2, TYR, TYRP1, SLC24A4, KITLG, άλλα — πολυγονιδιακή κληρονομιά.
• Εθνογενείς μοτίβα: Διαφορές ανατολικής/ευρωπαϊκής παραλλαγής. Αφρικανικές πληθυσμοί: υψηλή ευμελανίνη ποικιλία.

Φυσικό Φάσμα Χρωμάτων

• Μαύρο: Υψηλή ευμελανίνη, πυκνά σωρίδια
• Καφέ: Μέτρια ευμελανίνη
• Ξανθό: Χαμηλή ευμελανίνη, αραιά σωρίδια
• Κόκκινο: Υψηλή φαιομελανίνη, χαμηλή ευμελανίνη (παραλλαγές MC1R)
• Λευκό/Γκρι: Εξάντληση μελανοκυττάρων (γήρανση) ή απουσία (αλβινισμός/πόλιος)

Παράγοντες Τροποποίησης

• Ηλικία: Εξάντληση μητρικών κυττάρων μελανίνης → πολιώση (συνήθως 30s-50s). Ο στρες μπορεί να επιταχύνει.
• Ήλιος: UV λεύκαινε μελανίνη → πιο ανοιχτά άκρα (φωτομελανώσης).
• Υγεία: Θυρεοειδής, ελλείψης B12, βιτίλαινο, χημειοθεραπεία μπορούν να αλλάξουν χρώμα.
• Χημικά: Βαφές, απολευκωτικά, μόνιμες αλλάζουν τεχνητά.

Δομικό Χρώμα

Μερικά ζώα (πουλιά, πεταλούδες) χρησιμοποιούν νανοδομή, όχι χρώμα. Τα ανθρώπινα μαλλιά είναι καθαρά χρωστικές.