Στο The Breadwinner της Deborah Ellis (και το animated filem), οι ανάμνησεις της 11χρονης Parvana δεν είναι νοσταλγία — είναι εργαλεία επιβίωσης στο Καμπούλ που κυριαρχεί το Ταλιμπάν.
Δάσκαλος ιστορίας, ποιητής, δίγλωσσος (Ντάρι/Παστούν). Της έλεγε: Αφγανικές αυτοκρατορίες (Γαζναβίδα, Τιμουρίδα), στίχοι Ρουμί, Ιστός Αβράμ, Βούδες του Bamiyan (καταστράφηκαν 2001). Λειτουργία: Νοητικό πανοπλία — θυμίζει της ότι η Αφγανιστάν ήταν κάποτε κέντρο γνώσης, όχι μόνο ερείπια.
Fatana — πρώην δημοσιογράφος, σιγασμένη από τα Ταλιμπάν. Περπατά χλμ για νερό, διαπραγματεύεται με φύλακες, γράφει αξιώσεις σε μυστικό. Λειτουργία: Πρότυπο συμπεριφοράς — η θαρρείνα δεν είναι θορυβική· είναι επιμονική.
Shauzia (κρυμμένη ως αγόρι, ονειρεύεται Γαλλία), η ανώνυμη γυναίκα που σηματοδοτεί από παράθυρο. Λειτουργία: Απόδειξη ότι δεν είναι μόνη της· η γυναικεία αλληλεγγύη επιμένει υπό διαγραφή.
Αυλή, δέντρο μούρου, βιβλία πατέρα, μηχανή γραφής μητέρας. Λειτουργία: Χωρική μνήμη — την κατευθύνει όταν οι δρόμοι γίνονται αναγνώριστοι· τρέφει ελπίδα επιστροφής.
Οχι ο πόλεμος, αλλά η γη: ροδιά, πεπονιά, lazuli, ποίηση, φιλοξενία. Λειτουργία: Μέλλοντα προσανατολισμός — πολεμάει για αυτή την Αφγανιστάν, όχι τη των Ταλιμπάν.
Οι ανάμνησεις διακόπτουν τον παρόντα τρόμο. Ενσώματωσαν στη δομή του μυθιστορήματος — κάθε κεφάλαιο ανοίγει με ένα fragment ανάμνησης. Στο filem, είναι οπτικά flashbacks (στυλ υδατογραφίας vs. σκληρό παρόν).
Για τα αφγανικά παιδιά (και πρόσφυγες παγκοσμίως), η Parvana μοντελοποιεί ανάμνηση ως αντίσταση. Το παρελθόν δεν έχει φύγει — είναι το σχέδιο για την ανακατασκευή.
