Τα Άνδεσ διασχίζουν την Ισημερινή βόρεια-νότια, σπάει σε δύο παράλληλες σειρές που ορίζουν τη γεωγραφία, το κλίμα και τη ζωή της χώρας.
Νεότερη, πιο ηφαιστειώδης. Φιλοξενεί το Κοτοπαξί (5.897μ, ενεργός стратовουλκάνιο), Καϊαμπέ (5.790μ, ψηλότερο σημείο στην ισημερινή), Τουγκουράγουα (5.023μ, «Λαιμός Φωτιάς»), Γκουάγκα Πιτσίνχα (4.784μ, παρατηρεί την Κίτο). Νεφέλινα δάση καλύπτουν δυτικούς πλάγιους· παράμο γυμνάσια στεφανώνουν τις κορυφές.
Παλαιότερη, πιο φθαρμένη, ψηλότερη. Το Τσιμποράζο (6.263μ) κυριαρχεί — απομακρυνμένοτερο σημείο της Γης από το κέντρο λόγω ισημερινούς βλαστός, κάνοντας την κορυφή του κοντινότερη στο διάστημα από το Έβερεστ. Αντισάνα (5.704μ), Άλταρ (5.319μ, κατακερματισμένη καлдέρα). Ανατολικοί πλάγιοι απορροφούν στην Αμαζονία.
Μεταξύ των σειρών, εύφορος δρόμος (2.500–3.000μ) φιλοξενεί Κίτο, Κουένκα, Ριομπάμπα, Αμπάτο — το πλειοψηφία του πληθυσμού και της γεωργίας της Ισημερινής. Ο Χούμπολτ την ονόμασε «Αvenida de los Volcanes».
Παγέτες τρέφουν ποταμούς για υδροηλεκτρισμό (60%+ ενέργειας) και άρδευση. Τα παράμο λειτουργούν ως σφουγγάρια νερού. Βιοποικιλία: αρκούδα φακός, κόνδορ, ελάφι παράμο, εκατοντάδες ενδημικά φυτά. Τουρισμός: αναρρίχηση, πεζοπορία, birding, πολιτιστική δέσμευση.
Η κλιματική αλλαγή συρρικνώνει τους παγέτες γρήγορα — το Κοτοπαξί χάσατο 30% πάγος από το 1976 — απειλώντας υδατική ασφάλεια για εκατομμύρια.
