Πώς η Πουέρτο Ρίκο Γύρισε Έδαφος ΗΠΑ: Από Ισπανική Κολονία σε Αμερικανικό Commonwealth

Η μετάβαση της Πουέρτο Ρίκο στην κυριαρχία των ΗΠΑ ήταν άμεσο συνέπεια του Ισπανιο-αμερικανικού Πολέμου (1898), ενός σύντομου συγκρούσης που έβαλε τέλος στην παγκόσμια αυτοκρατορία της Ισπανίας και ανακοίνωσε την άφιξη της Αμερικής ως αυτοκρατορική δύναμη.

Ο Μηχανισμός: Πόλεμος και Συμβόλαιο

• Απρίλιος 1898: Οι ΗΠΑ δηλώνουν πόλεμο στην Ισπανία μετά την έκρηξη του USS Maine στην Αβάνα.
• 25 Ιουλίου 1898: Οι δυνάμεις των ΗΠΑ υπό τον Γενικό Νέλσον Μάιλς κατακτάν στην Γκουάνικα, Πουέρτο Ρίκο. Η αντίσταση είναι ελάχιστη· οι δυνάμεις της Ισπανίας κατακλύζονται παγκοσμίως.
• 10 Δεκεμβρίου 1898: Υπογράφεται το Συμβόλαιο του Παρίσιου. Η Ισπανία παραχωρεί Πουέρτο Ρίκο, Γκουάμ και Φιλιππίνες στους ΗΠΑ· η Κούβα κερδίζει名義 ανεξαρτησία. Οι ΗΠΑ πληρώνουν στην Ισπανία 20 εκατ. δολάρια.
• 11 Απριλίου 1899: Το συμβόλαιο ψηφίζεται· η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση καθίδρυση επίσημα στο νησί.

Πολιτική Εξέλιξη από το 1898

• 1900 (Νόμος Φοράκερ): Καθίδρυση αστικής διοίκησης· ο Πρόεδρος των ΗΠΑ διορίζει κυβερνήτη και εκτελεστικό συμβούλιο· οι Πουέρτο Ρικανοί εκλέγουν Μόνιμο Υποψήφιο (χωρίς ψήφο) στη Βουλή των ΗΠΑ.
• 1917 (Νόμος Τζόουνς-Σαφρόθ): Οι Πουέρτο Ρικανοί χορηγείται **αμερικανική υπηκοότητα**. Δημιουργείται αμφίθαλο νομοθετικό σώμα. Αλλά: καν ψήφο για Πρόεδρο, καν βουλευτές/αντιπρόσωποι, καν φόρος εισοδήματος (αλλά πληρώνουν Κοινωνική Ασφάλιση/Ιατρική Φροντίδα).
• 1952: Εγκρίνεται Σύνταγμα· καθίδρυση стату Commonwealth (Estado Libre Asociado). Εσωτερική αυτοδιοίκηση, αλλά το Κογκρέσο των ΗΠΑ διατηρεί πλήρη εξουσία υπό την Κλαύση Εδαφών.

Το Μη Λυμένο Ζήτημα Στάτους

Σήμερα, 3,2 εκατ. αμερικανικοί πολίτες στη Πουέρτο Ρίκο λείπουν πλήρης δημοκρατική αναπροσώπηση. Λαϊκές ψηφοφορίες (2012, 2017, 2020) έχουν δείξει μεταβαλλόμενες προτιμήσεις για πολιτεία, ανεξαρτησία ή ελεύθερη συσχέτιση—αλλά το Κογκρέσο πρέπει να ενεργήσει για αλλαγή estatus. Το ζήτημα παραμένει βαθιά δημοκρατική ανωμαλία.