Κύπρος και η ζώνη Σένγεν: Τρέχουσα κατάσταση

Ως το 2024, η Κύπρος δεν είναι ακόμη μέλος της ζώνης Σένген, αν και είναι νομικά δεσμευμένη να ενταχθεί ως κράτος-μέλος ΕΕ (από το 2004). Η διαδικασία έχει καθυστερήσει για χρόνια.

Γιατί η καθυστέρηση;

• Τεχνική ετοιμότητα: Η Κύπρος πρέπει να εφαρμόσει πλήρως το acquis Schengen: διαχείριση συνόρων (SIS II, VIS, Eurodac), προστασία δεδομένων, αστυνομική συνεργασία, ευθυγράμμιση βιζών, και έλεγχος εξωτερικών συνόρων στα αεροδρόμια/λιμάνια.
• Το «Κυπριακό Πρόβλημα»: Ο διχασμός του νησιού σημαίνει ότι η Δημοκρατία δεν μπορεί να ελέγξει το βόρειο χερσαίο σύνορο (Γραμμή Πράσινου). Η ΕΕ αποδέχεται αυτή την κατάσταση de facto αλλά απαιτεί αποτελεσματικό έλεγχο στα νόμιμα σημεία διέλευσης και αερολιμάνια/λιμάνια.
• Πολιτική βούληση: Επιτυχημένες κυβερνήσεις το έχουν προτεραιότητα, αλλά η πρόοδος είναι ατμιαία. Τον Ιούλιο 2023, το Υπουργικό Συμβούλιο έγκρισε το τελικό νομοθετικό πακέτο. Τον Σεπτέμβριο 2023, η Κύπρος υπεβάλει επίσημη αίτηση ένταξης.

Τρέχων Χρονοδιάγραμμα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολογεί την αίτηση (τεχνική αξιολόγηση, ερωτηματολόγιο, επισκέψεις αξιολόγησης). Αν θετική, το Συμβούλιο αποφασίζει με einstimmigkeit (μετά τη συγκατάθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου). Ουτοπικός στόχος: τέλη 2024 ή 2025 για αερολιμάνια/λιμάνια· χερσαία σύνορα (Γραμμή Πράσινου) παραμένουν ξεχωριστό πρωτόκολλο. Μέχρι τότε, η Κύπρος διατηρεί τη δική της πολιτική βιζών (ευθυγραμμένη με Σένγκεν) αλλά πραγματοποιεί συστηματικούς ελέγχους συνόρων σε όλες τις αφίξεις.