Η Δημοκρατία στην Αθήνα Ξεκίνησε με τις Μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένους (508/7 π.Χ.)

Η αθηναϊκή δημοκρατία δεν εμφανίστηκε από νύχτα. Κρυσταλλίστηκε το 508/7 π.Χ. μέσω των μεταρρυθμίσεων του Κλεισθένους — συχνά καλούμενου «πατέρας της αθηναϊκής δημοκρατίας».

Προ-Κλεισθένους

• Δράκων (621 π.Χ.): Γραπτός κώδικας νόμων (σκληρός — «δρακωνικός»).
• Σόλων (594 π.Χ.): Αλλαγή χρέων, τέσσερις ιδιοκτησιακές τάξεις, Συμβούλιο 400, λαϊκά δικαστήρια (ηλιαία). Θεμέλιωσε αλλά κράτησε αριστокраτική κυριαρχία.
• Τυραννίδα Πεισιστρατίδαι (561–510 π.Χ.): Σταθερότητα, εορτές, αργυρείς μέταλλα, Παναθήναια — αλλά καμία λαϊκή κυριαρχία.

Επανάσταση Κλεισθένους (508/7 π.Χ.)

• Σύστημα δήμων: 139 δήμοι (τοπικά χωριά/γειτονιές) — πρωτεύουσα πολιτική μονάδα. Κάθε πολίτης καταχωρείται σε δήμο.
• 10 Φυλές (φυλές): Κάθε φυλή = 3 τριττυες (άστυ, ακτή, εσωτερικό) από διαφορετικές περιοχές — έσπασε την τοπική/κλασματική δύναμη.
• Συμβούλιο 500 (Βουλή): 50 ανά φυλή, κληρωμένοι, ετήσιοι. Προετοίμαζαν ημερήσια διάταξη για Εκκλησία.
• Εκκλησία (Εκκλησία): Όλοι οι πολίτες (~30–60χιλ. επιλέξιμοι). Κυρίαρχη εξουσία σε νόμους, πόλεμο, συνθήκες, οστρακισμό. Συνεδριάζει 40×/έτος.
• Οστρακισμός: Ετήσια ψηφοφορία για εξόριστο πολίτη για 10 χρόνια — αντιτυραννικό βαλβίδι.
• Κλήρωση (κληρωτή) παρά εκλογή: Πλειο θητεία (εκτός στρατηγών/ταμιών) με κλήρωση — περιστροφή, ερασιτεχνισμός, αντιολιγαρχία.

Πρόσθετη Βαθύνση (Εφιάλτης/Περικλής, 462–430 π.Χ.)

• Αρείος Πάγος αποσυρθεί από πολιτική εξουσία (462 π.Χ.).
• Αμοιβή για δικαστική υπηρεσία (μισθός) — επέτρεψε σε φτωχούς πολίτες να συμμετέχουν.
• Αμοιβή για συμμετοχή στην Εκκλησία (πρόσφατα).

Περιορισμοί

Μόνο ενήλικες άνδρες πολίτες (~10–20% πληθυσμού). Γυναίκες, μέτοικοι (ξένοι κάτοικοι), δούλοι εξαιρούνται. Φόρος帝国 χρηματοδότησε την αμοιβή. Άμεση, όχι αναπροσωπευτική.

Ο Κλεισθένους δεν εφηύρε τη «δημοκρατία» (δήμος + κράτος = εξουσία του λαού) — αλλά χτίσει τη μηχανή που την έκανε να λειτουργήσει για 180 χρόνια.