Καθ' όλη την ιστορία, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν σχηματίσει συμμαχίες που οδηγούνται από διάφορους взаимосυνδεμένους στόχους. Ενώ οι συγκεκριμένοι στόχοι μεταβάλλονται με το γεωπολιτικό τοπίο, τέσσερις πρωταρχικοί στόχοι έχουν διαμορφώσει συνεπώς αυτές τις συνεργασίες: διατήρηση ισορροπίας δύναμης, διασφάλιση συλλογικής ασφάλειας, προώθηση οικονομικής συνεργασίας, και διευκόλυνση πολιτικής συντονισμού.
Ο θεμελιώδης στόχος πολλών ευρωπαϊκών συμμαχιών έχει ήταν η πρόληψη οποιασδήποτε μόνοι έθνος από το να γίνει κυρίαρχο επαρκώς ώστε να απειλήσει την ασφάλεια των γειτόνων του. Στοιχίζοντας με χώρες που έχουν ανταγωνιστικά ενδιαφέροντα ή εδαφικά απαιτήματα, τα κράτη δημιουργούν ένα αντισβάρας που αποτρέπει την μονομερή επιθετικότητα. Αυτή η αρχή καθόρισε τα πάντα από τη Λίγα της Αυγσβούργου έως την Τριπλή Αντάντα.
Οι συμμαχίες τυπικοποιούν την αρχή ότι μια επίθεση σε ένα μέλος αποτελεί επίθεση σε όλα. Αυτή η αμοιβαία δέσμευση αμύνης αποτρέπει πιθανούς επιτιθέμενους και μειώνει την πιθανότητα πολέμου. Το πιο προeminent σύγχρονο παράδειγμα είναι το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, αλλά η έννοια χρονολογείται πίσω στην Ιερά Συμμαχία και το Concert of Europe.
Πέρα από την ασφάλεια και την οικονομία, οι συμμαχίες παρέχουν ένα μόνιμο πλαίσιο για διπλωματική συντονισμό. Τα κράτη-μέλη ευθυγραμμίζουν εξωτερικές πολιτικές, αρμονίζουν θέσεις σε παγκόσμιες προκλήσεις, και παρουσιάζουν ενωμένο μέτωπο σε διεθνή φόρουμ. Η Κοινή Εξωτερική και Ασφαλειακή Πολιτική της ΕΕ είναι χάρακτηρα αυτό τη λειτουργία.
Τελικά, οι ευρωπαϊκές συμμαχίες λειτουργούν ως πολυχρηστα εργαλεία: ισορροπούν τη δύναμη, εγγυώνται αμοιβαία άμυνα, βαθύνουν τις οικονομικές δεσμεύσεις, και συγχρονίζουν την πολιτική δράση. Η διαμονή τους αντικατοπτρίζει την αναγνώριση του ηπείρου ότι οι κοινές προκλήσεις απαιτούν κοινές λύσεις.
