Ο δρόμος της Ελλάδας προς την ένωση ήταν καθόλου ευθυγραμμισμένος. Αν και οι σύγχρονοι χάρτες την απεικονίζουν ως μία χώρα, η γεωγραφία και η ιστορία της αφηγούνται μια ιστορία αποσύνθεσης που διήρκεσε χιλιετίες. Η κατανόηση του γιατί η Ελλάδα αντέστη στην ένωση απαιτεί εξέταση του αλληλεπιδράσεων τοπίου, εισβολών, πολιτικής και οικονομίας.
Η Ελλάδα είναι μια από τις πιο βουνώδεις χώρες της Ευρώπης, με περίπου 80% του εδάφους της να αποτελείται από κορυφές και οροσειρές. Τα βουνά Πίνδος τρέχουν σαν νωτιαία στήλη μέσω της ηπειρωτικής χέρσου, ενώ αμέτρητες μικρότερες σειρές φαράσσονται τη γη σε απομονωμένες κοιλάδες και πεδιάδες. Στην αρχαιότητα, τα ταξίδια μεταξύ αυτών των τσεπών ήταν επιβλαβή—ταξίδια που παίρνουν ώρες σήμερα κάποτε απαιτούσαν ημέρες με τα πόδια ή με μούλα. Αυτή η φυσική χωρισμός κίνησε ξεχωριστές τοπικές διαλέκτους, έθιμα και ταυτότητες. Ένας Σπαρτιάτης μοιράζεται λίγο πολιτισμικά με έναν Αθηναίο πέρα από γλώσσα και θρησκεία· το ίδιο galt για Μακεδόνες, Θεσσαλούς και νησιώτες σε όλο το Αιγαίο.
Η στρατηγική θέση της Ελλάδας στη διασταύρωση Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής την έκανε βραβείο για τους οικοδόμους αυτοκρατοριών. Ρωμαίοι, Βυζάντιοι, Βενετοί, Οθωμανοί και άλλοι αφήσαν διοικητικά, πολιτισμικά και δημογραφικά σημάδια. Η Οθωμανική περίοδος (15ος–19ος αιώνας) ήταν ιδιαίτερα διαμορφωτική: το σύστημα του μιλέτ οργανώνει τις κοινότητες ανά θρησκεία και όχι γεωγραφία, ενισχύοντας τα κοινωνικά σύνορα. Όταν κινήθηκαν ανεξαρτησίας, αυτές ξεσπάσαν περιφερειακά, όχι εθνικά—όμιλοι από Ύδρα, Μάνη και Ρούμελη πολέμησαν με τους δικούς τους ηγέτες και ατζέντα.
Ακόμα και μετά τον Πόλεμο Ανεξαρτησίας 1821–1829, η ένωση αποδείχθηκε επικίνδυνη. Το νέο Βασίλειο της Ελλάδας (ιδρύθηκε 1832) καλύπτει μόνο τη Πελοπόννησο και τη Στερεά Ελλάδα. Η βαυαρικά επιβληθεί μοναρχία μάχεται να επιβάλει την εξουσία της στους τοπικούς ηγέτες που οδήγησαν την επανάσταση. Πραξικοπήματα, δολοφονίες και χρεοκοπίες βαρύβαραν τον 19ο αιώνα. Η «Μεγάλη Ιδέα»—επέκταση συνόρων για να συμπεριλάβει όλες τις ελληνόφωνες γαίες—ώθησε πολέμους που συχνά τελείωναν σε καταστροφή, בעיקר η Καταστροφή της Μικράς Ασίας το 1922.
Οι περιφερειακές διαφορές πλούτου έβαθαν τα σχίσματα. Ναυτιλιακά νησιά όπως Χίος και Σύρος ευημέρουν μέσω εμπορίου, ενώ βουνά Εύπειρος και Μακεδονία παρέμειναν οικονομίες αυτόφωρας. Οι επενδύσεις υποδομής ευνοούσαν την Αθήνα και το Πειραιά, συγκεντρώνοντας πληθυσμό και κεφάλαιο. Αυτά τα διαμέριστα τρέφουν μνησίκαζο που επιμένει στη σύγχρονη πολιτική ομιλία.
Η αληθινή ένωση ήρθε σταδιακά. Η Συνθήκη του Βουκουρεστίου 1913 σχεδόν διπλασίασε την ελληνική επικράτεια μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Η ανταλλαγή πληθυσμών 1923 με την Τουρκία φέρει 1,5 εκατ. πρόσφυγες, ομογενίζοντας τον πληθυσμό αλλά τετείνωντας πόρους. Μόνο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, τον εμφύλιο πόλεμο (1946–1949) και την ένταξη στο NATO/ΕΟΚ γίνεται μια λειτουργική εθνική ταυτότητα να αντικαταστήσει τις περιφερειακές πιστότητες. Η σημερινή Ελλάδα—παρότι οικονομικές κρίσεις και πιέσεις μετανάστευσης—λειτουργεί ως συνοhängη κοινοβουλευτική δημοκρατία, η ποικιλμορφία της τώρα γιορτάζεται και όχι διαιρεί.
