Όταν ο Βάσκο ντε Γκάμα περάστρωσε την Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας το 1498, η Πορτογαλία δεν άνοιξε απλώς μια θαλάσσια διαδρομή στην Ασία· εκκίνησε μια υπολογισμένη εκστρατεία για κυριαρχία στο δίκτυο εμπορίου Ινδικού Ωκεανού. Ο στόχος της Κορώνας δεν ήταν απλή συμμετοχή· ήταν μονοπολιστικός έλεγχος πάνω σε υψηλής αξίας εμπορεύματα – κυρίως πιπέρι, κανέλα, γαρύφαλλο και μοσχοκάρυδο – μαζί με υφάσματα, πολυτελείς λίθους και, трагіκα, εμπόρευμα ανθρώπων.
Η Πορτογαλία ίδρυσε το Estado da Índia (Κράτος της Ινδίας), ένα δίκτυο οχυρωμένων φειτορίων (εμπορικών σταθμών), ναυτικών πατρουλιών και στρατηγικών στενών – Γκόα, Μαλακά, Ορμούζ, Μοζαμβίκη. Το κεντρικό σημείο ήταν το σύστημα καρτάζ: ένα καθεστώς αδειασμοί που απαιτούσε όλα τα εμπορικά πλοία στην περιοχή να αγοράσουν πορτογαλικά διαβατήρια ασφαλείας. Πλοία χωρίς καρτάζ κατασχέονταν ή καταποντίζονταν. Αυτό μετέτρεψε το προηγουμένως ανοιχτό, πολυπολικό εμπόριο Ινδικού Ωκεανού σε πορτογαλικό προστατευμένο μονοπώλιο.
Αντιπάλους – Αράβες, Γουτζαράτες, Βενετούς, και αργότερα Ολλανδούς και Αγγλούς – αποκλείονταν συστηματικά μέσω ναυτικής ανωτερότητας (βαριά οπλισμένα καράκκα και γαλέονες) και διπλωματικής επιβολής στους τοπικούς άρχοντες. Η Πορτογαλία στόχευε να σπάσει το βενετικο-μαμλούκιο monopólio στην παροχή μπαχαρικών στην Ευρώπη, ανακατευθύνοντας τα κέρδη απευθείας στο βασιλικό ταμείο της Λισαβόνας.
Ενώ η Πορτογαλία κυριάρχησε στο εμπόριο πιπεριού του 16ου αιώνα, το μονοπώλιό της φθίει λόγω υπερέκτασης, διαφθοράς και της άνοδος καλύτερα κεφαλαιοδοτημένων ολλανδών (VOC) και αγγλών (EIC) εταιρειών μετοχών. Μέχρι τον 17ο αιώνα, το σύστημα καρτάζ κατάρρευσε, αλλά το πρότυπο οπλισμένης εμπορικής αυτοκρατορίας είχε θεμελιωθεί, αναδιαμορφώνοντας το παγκόσμιο εμπόριο για πάντα.
