Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλές ανατολικοευρωπαϊκές χώρες βασίζονταν βαριά στην ΕΣΣΔ για χρηματοδοτική βοήθεια, πρώτες ύλες και πρόσβαση σε αγορές. Αυτή η οικονομική εξάρτηση έκανε δύσκολο να ακολουθήσουν πλήρως ανεξάρτητες πολιτικές.
Η Κόκκινη Στρατιά διατήρησε σημαντική στρατιωτική παρουσία σε όλη την Ανατολική Ευρώπη μετά τον πόλεμο. Αυτή η κατάληψη έδινε στην ΕΣΣΔ άμεσο έλεγχο της περιοχής, επιτρέποντάς της να καταστέλλει αντίρρηση και να ασφαλίσει τα στρατηγικά της συμφέροντα.
Η ΕΣΣΔ υποστήριξε ενεργά την ίδρυση κομμουνιστικών κυβερνήσεων πιστού στην Μόσχα. Αυτά τα καθεστώματα υιοθέτησαν σοβιετικές πολιτικές, εξασφαλίζοντας πολιτική συμφώνηση καθ' όλο τον Ψυχρό Πόλεμο.
Μέσω ελεγχόμενων από το κράτος μέσων—εφημερίδων, ραδιοφώνου, τηλεόρασης—η ΕΣΣΔ εξαπέλυσε την ιδεολογία της, διαμορφώνων τη δημόσια άποψη και ενισχύοντας σοσιαλιστικές αφηγήσεις σε όλη την Ανατολική Ευρώπη.
Μαζί, αυτοί οι παράγοντες δημιούργησαν βαθιά και πολυδιάστατη συσχέτιση μεταξύ ανατολικοευρωπαϊκών χωρών και Σοβιετικής Ένωσης που διήρκεσε μέχρι τα τέλη 1980s.
