Οι «Προβληματισμοί» (τέλη 1960–1998) αντιμετώπισαν Εθνικιστές (κυριολεκτικά Καθολικοί, ζητούσαν ενωμένη Ιρλανδία) έναντι Ενωτικών (κυριολεκτικά Προτεστάντες, ήθελαν να μείνουν στο ΗΕ). Οι ριζικές αιτίες περιλάμβαναν ιστορικές κλήσεις, θρησκευτικό χάσμα, συστηματική διάκριση στη στέγη/ψήφου/εργασία και αμφισβητήσιμη ταυτότητα.
Πάνω από 3.500 νεκροί, δεκάδες χιλιάδες τραυματίες, κοινότητες διασπαραχθείσαν. Παρεμπολεμικές εκστρατείες (IRA, UVF, κ.λπ.) και κρατικές αντιδράσεις (Βρετανικός Στρατός, RUC) τρέφαν κύκλους εκδίκησης.
Η Σύμβαση της Μεγάλης Παρασκευής (1998) θεμελίωσε κοινή εξουσία, διασυνοριακές δομές, απελευθερώσεις κρατούμενων και αποσiloποίηση παρεμπολεμικών. Η βία μειώθηκε δραματικά, αν και περιστασιακά γεγονότα και βαθιές κοινωνικές διχοτομίες παραμένουν.
Από το διαμέρισμα (1921), το ΗΕ διέπραττε άμεσα ή μέσω αποκεντρωμένων θεσμών. Εγκατέστησε στρατός (Επιχείρηση Banner, 1969–2007), μεσίευσε διαπραγματεύσεις, χρηματοδότησε αστυνομία/μεταρρυθμίσεις, και παραμένει εγγυητής της Συμβάσης. Μετά το Brexit, το Πρωτόκολλο Βόρειας Ιρλανδίας/Πλαίσιο Γουίνσορ πρόσθεσε νέες πολυπλοκότητες.
