Η τοπογραφία —ή προφίλ— μιας περιοχής χαρακτηρίζεται από τρεις βασικούς παράγοντες: την φυτική κάλυψη, τη ζωική ζωή και το κλίμα. Το κλίμα μιας περιοχής είναι ο υπέρτατος παράγοντας, που υπαγορεύει τη φύση των φυτών και των ζώων που ζουν εκεί. Οι πολλοί κόσμοι της Γης έχουν εβδόμadamente διαφορετικά κλίματα, καθένα με τη δική του θερμοκρασία, συνθήκες και μορφές ζωής. Αυτοί οι ατομικοί κόσμοι της ζωής ταξινομούνται ως βιότοποι και περιλαμβάνουν ερήμους, λιβάδια και τροπικά δάση.
Οι μετεωρολόγοι και οι επιστήμονες του κλίματος χρησιμοποιούν μια παλιά παροιμία για να κάνουν τη διάκριση: «το κλίμα είναι αυτό που περιμένεις· ο καιρός είναι αυτό που παίρνεις». Έτσι, ενώ μπορείς να περιμένεις χιόνι στα Χριστούγεννα σε ψυχρά κλίματα, μπορεί να μην έχεις χιόνι σε καμία συγκεκριμένη ημέρα. Το κλίμα περιγράφει τις μακροπρόθεσμες μέσες όρους συνθήκες, ενώ ο καιρός αναφέρεται στις πιο τρεχούσες ατμοσφαιρικές συνθήκες. Η καθημερινή καιρική εικόνα καθορίζεται από μετρήσιμους παράγοντες όπως η θερμοκρασία, ο άνεμος, ο ήλιος, η βροχόπτωση, το χιόνι και η νεφώδης κάλυψη, ενώ το κλίμα «συνήθως θεωρείται ως η μέση τιμή αυτών των παραγόντων», σύμφωνα με το Εργαστήριο Περιβαλλοντικής Αλιείας του Ειρηνικού Ωκεανού.
Το κλίμα καθορίζει την τοπογραφία μιας περιοχής. Είναι ο λόγος για τον οποίο μια περιοχή είναι ξηρά, μια άλλη τροπική και μια треть φιλοξενεί συγκεκριμένο τύπο ζωικής. Είναι τα μακροπρόθεσμα πρότυπα καιρού μιας συγκεκριμένης περιοχής και αναφέρεται στην κατάσταση της ατμόσφαιρας κοντά στην επιφάνεια της Γης σε αυτό το συγκεκριμένο μέρος. Τα κλίματα του κόσμου ταξινομούνται γενικά υπό το Σύστημα Ταξινόμησης Κλίματος Köppen, καθιερωμένο το 1900 από έναν ρωσο-γερμανό κλιματολόγο. Ο Köppen διαιρέτησε τον κόσμο σε επιφανειακές περιοχές που ορίζονταν από τη χαρακτηριστική τους βλάστηση και τα πρότυπα εδάφους. Ανίχνευσε πέντε κύριους τύπους κλίματος, καθένας με τη δική του τυπική θερμοκρασία και μέση μηνιαία βροχόπτωση. Αυτοί ταξινομούνταν ως Α — υγρό τροπικό, Β — ξηρό, C — υγρό μεσαίων γεωγραφικών πλάτη, D — ηπειρωτικά κλίματα και Ε — ψυχρά κλίματα.
Ένας άλλος παράγοντας που καθορίζει την τοπογραφία μιας περιοχής είναι η ζωική ζωή της. Οι ερήμοι, για παράδειγμα, με τις ακραίες τους θερμοκρασίες, κατοικούνται μόνο από ζώα που μπορούν να επιβιώσουν την έλλειψη τροφής και την απουσία νερού. Αυτά περιλαμβάνουν πολλά νυχτερινά ζώα που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα σκάβοντας για να αποφύγουν την καύσωνα της ημέρας. Παίρνουν όλο το νερό που χρειάζονται από το φαγητό τους και τείνουν να είναι μικρά στο μέγεθος. Ζώα που ζουν στην Ερήμο Mojave περιλαμβάνουν το κογιώτι, την ερημική χελώνα και το λαγωδοειδές jack rabbit. Το υγρό, θερμό κλίμα των τροπικών δασών είναι πολύ πιο φιλικό προς τη ζωική ζωή και πάλι καθορίζει την τοπογραφική της φύση. Βίαια για την οικολογία της Γης, τα τροπικά δάση βρίσκονται κοντά στην ισημερινή και φιλοξενούν εκατομμύρια μορφές ζωής, συμπεριλαμβανομένων αμφιβίων, εντόμων, ψαριών, πουλιών και θηλαστικών.
Η φυτική ζωή μιας συγκεκριμένης περιοχής είναι ένας άλλος τοπογραφικά καθοριστικός παράγοντας. Μόνο συγκεκριμένοι τύποι βλάστησης βρίσκονται σε συγκεκριμένους βιότοπους και καθορίζουν τον πολιτισμό τους. Ενώ τα λιβάδια είναι ξηρά, γυμνά περιβάλλοντα με λίγα δέντρα ή θάμνους, οι αμφίβιες ραχίες ξεφουσκώνουν ζωή. Βρισκόμενες σε ζεστά, ρηχά νερά κοντά σε τροπική χερσαία, οι αμφίβιες ραχίες φιλοξενούν εκατοντάδες είδη θαλάσσιων φυτών, τα μόνα ανθίζοντα φυτά στη θάλασσα.
