Το θαλασσινό πάτωμα δεν είναι ομοιόμορφη λεκάνη—είναι θεαματική τοπογραφία βουνών, πεδίων και φαράγγιων. Τα ρητά τμήματα, κυρίως ηπειρωτικές πλάκες, υπάρχουν λόγω θεμελιωδών γεωλογικών διεργασιών που διαμορφώνουν την κρίση της Γης.
Οι ηπειρωτικές πλάκες είναι υποβρύχιες επεκτάσεις των ηπείρων, απαλώς κλίνουσες από την ακτή στο κάσμα της πλάκας (τυπικά 100-200μ βάθος). Καλύπτουν ~7,5% της ωκεανικής περιοχής αλλά φιλοξενούν αναλογικά περισσότερη θαλάσσια ζωή και ανθρώπινη δραστηριότητα. Η ύπαρξή τους αντικατοπτρίζει δύο βασικά γεωλογικά γεγονότα:
1. Επιπλεύση Κρίσης (Ισωστασία): Η ηπειρωτική κρίση (γρανίτικη, ~2,7 g/cm³) είναι λιγότερο πυκνή από την ωκεανική κρίση (βασαλτική, ~3,0 g/cm³). «Πλωτεί» ψηλότερα στον μανδύα, σαν παχύ πάγο έναντι λεπτού πάγου στο νερό. Αυτή η επιπλεύση κρατάει τα ηπειρωτικά περιθώρια πάνω από το βαθύ ωκεανικό πάτωμα.
2. Συσσώρευση Ιλύος: Σε εκατομμύρια χρόνια, οι ποταμοί καταθέτουν τεράστιους όγκους ιλύος στα ηπειρωτικά περιθώρια, χτίζοντας ευρείς, ρητά πλατφόρμες. Ο Κόλπος του Μεξικού, ο Αρκτικός Ωκεανός και οι πλάκες της Νότιας Θάλασσας της Κίνας δέχονται τεράστιους φορτίων ιλύος.
Το ωκεανικό πάτωμα είναι γεωλογικά νέο (≤200 Εκατ. χρ.) λογώ του κύκλου πλακών:
Αυτός ο κύκλος εξηγεί γιατί οι ωκεανικές λεκάνες έχουν συστηματικά μοτίβα βάθους: ρητές καρφές, βαθύνοντες βαθείς πεδιάδες, βαθύτερα φαράγγια.
Οι ρητές πλάκες λαμβάνουν φως (φωτική ζώνη), επιτρέποντας φωτοσύνθεση—βάση θαλάσσιων τροφικών δικτύων. Υποστηρίζουν 90% της παγκόσμιας αλιείας, περισσότερη υδατοκαλλιέργεια και όλες τις εγκαταστάσεις ανεμογεννήτριων/πετρελαίου offshore. Είναι επίσης οι πιο ευάλωτες σε ρύπανση, καταστροφή habitat και κλιματικές επιπτώσεις.
Οι ρητές θάλασσες δεν είναι τυχαίες—είναι τα υποβρύχια περιθώρια των ηπείρων, διαμορφωμένα από φυσική κρίσης και ιλυστικές διεργασίες μέσω γεωλογικού χρόνου.
