Η πρώτη τεκμηριωμένη ευρωπαϊκή επαφή με τις Χαβάϊ έγινε από τον Καπετάν Τζέιμς Κουκ το 1778. Ωστόσο, τα νησιά ανακάλυφθηκαν και εγκαταστάθηκαν αιώνες νωρίτερα από Πολυνησιακούς ναυτιλιακούς.
Τουπαία ήταν ένας Ταϊτιανός ιερέας, ναυτιλιακός και διερμηνέας που ένταξε στην εκστρατεία Endeavour του Κουκ το 1769. Η βαθιά γνώση του της γεωγραφίας του Ειρηνικού, των αστρικών διαδρομών και των νησιωτικών δικτύων ήταν ανεκτίμητη. Αν και ο Τουπαία δεν «ανέκαλυψε» τις Χαβάϊ (πέθανε στη Βαταβία το 1770, πριν η τρίτη εκστρατεία του Κουκ φτάσει στις Χαβάϊ), αντιπροσωπεύει την εγχώρια ναυτιλιακή εξειδίκευση που جعل την Πολυνησιακή επέκταση δυνατή.
Η άφιξη του Κουκ άρχισε την γραπτή ιστορία και την δυτική επαφή, αλλά η αληθινή ανακάλυψη και κατοίκιση των Χαβάϊ ανήκει στους Πολυνησιακούς ναυτιλιακούς των οποίων οι προφορικές παραδόσεις και η επιστήμη wayfinding απέδωσαν ένα από τα μεγαλύτερα έπηξα της ανθρωπίνης εξερεύνησης.