Η Αυτοκρατορία του Μάλι (π.χ. 1235–1600ς), κάποτε η πλουσιότερη δύναμη της Δυτικής Αφρικής, διαλύθηκε μέσω κασκάδας εσωτερικών και εξωτερικών πιέσεων τον 15ο–16ο αιώνα:
Το Σονγχάι, κεντρωμένο στο Γκάο, ξεχώρισε υπό τον Σούνι Άλι (1464–1492) και τον Ασκιά Μουχάμεντ (1493–1528). Κατέκτησαν τη Τιμπουκτού (1468) και τη Τζένε, απαρπαγώντας την πνευματική και εμπορική καρδιά του Μάλι. Το Μάλι χάσε τον έλεγχο του εμπορίου της καμπύλης του Νίγηρ.
Μετά τον Μάσα Μούσα (θ. 1337), οι διαδοχικές διαφωνίες γίναναν χρόνιες. Αντιπάλους διεκδικητές, δικαστικές ομόσπονδες και επαρχιακοί κυβερνήτες (farbas) που ενεργούσαν ανεξάρτητα διέλυσαν την κεντρική εξουσία. Ο Μάνσα γίνανε εικονικό πρόσωπο.
Επαναλαμβανόμενες ξηρασίες (συνδεδεμένες με μεταβλητότητα Μικρής Εποχής Παγετώνας) καταστρέψαν την γεωργία στο Σαέλ. Λιμός εξαφάνισε πόλεις, μείωσε φόρους και διέσπεισε μεταναστευτικές ροές που αναστατώθηκαν τα περιферιακά.
Πορτογαλικά καραβέλια (1440ς+) ίδρυσαν ακτιακό εμπόριο (χρυσός, ελεφαντοστό, σκλάβους) παρακαμπτώντας τις καραβάνες της Σαχάρας. Το μονοπώλιο χρυσού του Μάλι εξαφανίστηκε· τα έσοδα εδαρθούν. Η βορειοαφρικανική ζήτηση μετατόπισε στα ατλαντικά λιμένα.
Ο Σουλτάνος Αχμέντ αλ-Mansur του Μαρόκου εισβάλλοσε στο Σονγχάι (όχι απευθείας στο Μάλι) με αρκεβουσιέρες στη Μάχη του Τονντίμπι. Το Σονγχάι διασπάστηκε. Η απώλεια, οι επιδρομές Τουαρέκ και η διασπορά της δυτικής Σουδάν κατέληξαν σε κάθε υπόλοιπη εξουσία του Μάλι. Υπόλοιπα παρέμειναν στο Καάρτα/Καγκκαμπά ως δευτερεύουσες αρχηγείες.
Η εξάρτηση του Μάλι από φόρο χρυσού, η έλλειψη οικονομικής ποικιλμοποίησης και η αποτυχία ενσωμάτωσης πυροβολισμών ή ναυτικής δύναμης την παρέμειναν παρωχημένη.
Η αυτοκρατορία δεν κατέπεσε σε μια μέρα – διαλύθηκε σε 150 χρόνια, θύμα της επιτυχίας (χρυσός), της γεωγραφίας, του κλίματος και των ρευστών του παγκόσμιου εμπορίου.
