Χρονometraσία Αρνιού Πάσχα: «Μεταξύ των Δύο Εσπερινών» (Έξοδος 12:6)

Η Έξοδος 12:6 διατάσσει το αρνί του Πάσχα να σφάζεται «μεταξύ των δύο εσπερινών» (בֵּין הָעַרְבָּיִם / bein ha'arbayim) την 14η Nisan.

Ραβινικές Ερμηνείες

• Φαρισαϊκή / Ταλμουνική (κυρίαρχη): «Μεταξύ των εσπερινών» = απόγευμα. Πρώτη εσπερινή = ηλιοβάσιλη (μεσημέρι); δευτερη εσπερινή = ηλιοκατεύθυνση. Σφαγή: ~3–5 ΜΜ (9η–11η ώρα).
• Σαδδουκαϊκή / Καραϊκή: «Μεταξύ των εσπερινών» = λυκόφως. Πρώτη εσπερινή = ηλιοκατεύθυνση; δευτερη εσπερινή = πλήρης σκοτάδι. Σφαγή: ~6–7 ΜΜ.
• Σαμαριτική: Παρόμοια με Καραϊκή· θυσία στο όρος Γαριζείμ στο λυκόφως.

Ιστορική Πράξη (Δεύτερος Ναός)

• Ιωσήφου (Πόλεμος 6.423): «Από την 9η ώρα έως την 11η» (3–5 ΜΜ)
• Μισνά Πεσαχίμ 5:1: Καθημερινή ταμίδ προσφέρθηκε στις 2:30 ΜΜ· αρνιά Πάσχα μετά, ολοκληρώνοντας πριν ηλιοκατεύθυνση
• Δεκάδες χιλιάδες αρνιά → απαιτήθηκε νωρίς έναρξη, μαζική ιερατική συντονισμός

Θεολογική Σημασία

• Χρονometraσία απόγευμα ευθυγραμμίζεται με ταμίδ (καθημερινή προσφορά) → Πάσχα ως εθνικό κορβάν
• Χριστιανική τυπολογία: Ιησούς σταυρώθηκε στις 9 ΠΜ (Μάρκος) / μεσημέρι (Ιωάννης), πέθανε ~3 ΜΜ → «Αρνί του Θεού» σφαγιασμένο στην ώρα του Πάσχα
• Ευχαριστική λειτουργία συχνά γιορτάζεται το πρωί (προαναμένοντας) ή το βράδυ (ανυμνώντας)

Σύγχρονη Παρατήρηση

Χωρίς Ναό → καμία θυσία. Το πιάτο της Σέντερ περιλαμβάνει ζερόα (ψημένο κॉकιν κρέας) ως μνημόσυνο. Χρονometraσία: Σέντερ ξεκινά μετά το βράδυ (15 Nisan). Η διαμάχη κορβάν Πέσαχ συνεχίζεται σε μεσσιανικά/κινήσεις Τρίτου Ναού.