Το όνομα «Σουδάν» προέρχεται από το αραβικό Bilād as-Sūdān (بلاد السودان), που σημαίνει «Χώρα των Μαύρων» — μια γεωγραφική περιγραφή που χρησιμοποιούσαν μεσαιωνικοί αραβικοί γεωγράφοι για την εκτεταμένη ζώνη Σαέλ νότια της Σαχάρας.
Αραβικοί εμπόροι και σοφοί από τον 9ο–10ο αιώνα και μετά χρησιμοποίησαν το sūdān (πληθυντικός του aswad, «μαύρος») για να περιγράψουν τα σκούρα δέρμα λαούς της υπο-σαχαριανής ζώνης που εκτείνεται από τη Δυτική Αφρική έως την Ερυθρά Θάλασσα. Ο όρος εμφανίζεται σε έργα του αλ-Γιακούμπι (9ος αι.), αλ-Μασούντι (10ος αι.), και Ιμπν Χαλδούν (14ος αι.). Ήταν γεωγραφικό, όχι αρχικά πολιτικό.
Μερικοί λόγοι συνδέουν το όνομα με τη Σόμπα, πρωτεύουσα της μεσαιωνικής Νουβικής βασιλείας Αλβα (π.χ. 600–1500 μ.Χ.) κοντά στη σύγχρονη Χαρτούμ. Το επιχείρημα: οι αραβόφωνοι μπορεί να συνδέουν την περιοχή με την πιο έμφαση πόλη της. Ωστόσο, η γλωσσική απόδειξη για αυτή την προέλευση είναι λεπτή.
Sawād (سواد) σημαίνει «μαύρη γη» και χρησιμοποιούνταν για την εύφορο, σκούρα εδαφική κοιλάδα του Νείλου στην Αίγυπτο και το Ιράκ. Μερικοί προτείνουν ότι το sūdān είναι μια σχετική μορφή που επισημαίνει τους ανθρώπους και όχι το έδαφος. Πιθανό, αλλά η περιγραφική θεωρία παραμένει ισχυρότερη.
«Σουδάν» περιέγραφε μια ζώνη, όχι κράτος, για αιώνες. Η σύγχρονη Δημοκρατία της Σουδάν (ιδρ. 1956) κληρονόμισε το όνομα από την Αγγλο-Αιγυπτιακή Συνδιοίκηση (1899–1956), η οποία διαχειρίζονταν «τη Σουδάν» ως καθορισμένο εδαφικό. Το Νότιο Σουδάν (2011) κράτησε τη ρίζα του ονόματος στην ανεξαρτησία του.
Άρα: μεσαιωνική γεωγραφική ετικέτα → κολονιακό εδαφικό → δύο σύγχρονα έθνη. Το όνομα αντανακλά πώς οι ξένοι βλέπαν την περιοχή πολύ πριν υπάρχουν τα τρέχοντα σύνορά της.
