Η κατασκευή του Κανάλιου του Παναμά (1904–1914) στέκεται ως ένα από τα πιο ισχυρά μηχανικά επιχειρήματα της ιστορίας. Η ξέφληξη ενός 51-μιλίου (82 χλμ) υδροδρόμου μέσω της Ηπειρωτικής Υδατοδιαίρεσης απήτησε την υπέρβαση ενός πλέγματος θανατηφόρων ασθενειών, προδοτικής γεωλογίας, πρωτοποριακών μηχανικών προκλήσεων και πολύπλοκων ανθρώπινων λογιστικών.
Κίτρινος πυρετός και ελαιωνία εξώλεσαν την πρώιμη γαλλική προσπάθεια (1880s) και την αρχική αμερικανική εργατική δύναμη. Χιλιάδες πέθαναν. Η παραβίαση ήρθε με την **καταστολή υγιεινής του Μέντζορ Γουίλιαμ Γκόργκας**: αποστράγγιση στάσιμου νερού, καπνισμός κτιρίων, οθόνες παραθύρων, και στοχοποίηση των μυγών Aedes aegypti και Anopheles. Το 1906, ο κίτρινος πυρετός εξαφανίστηκε· η ελαιωνία μειώθηκε δραματικά.
Η ζώνη Κανάλιου βρίσκεται σε σεισμική ζώνη με αστάθεια, πλούσια σε άργιλο διαμόρφωση Κουκαράχα που τείνει σε τεράστιες **φθορές εδάφους** (ειδικά στο κουτσουρο Κουλεμπρά Κατ/Γκαγιάρ Κατ). Το «τροπικό laterite» έδαφος γινόταν λιβαδερό λάσπη βροχή και σκληρό σαν τούβλο καλοκαίρι. Η εκκατακόρυψη της Υδατοδιαίρεσης απείτησε την απομάκρυνση πάνω από 170 εκατομμύρια κυβικά γιάρδες υλικού—πολύ περισσότερο από το αναμενόμενο.
Οι **Κλείδες Γκάτουν** (τρία δωμάτια, 1.000 πόδια μήκος, 110 πόδια πλάτος) σηκώνουν πλοία 85 πόδια (26 μ) στο επίπεδο Λίμνης Γκάτουν. Το σχεδιασμός πυλών, σωλήνων και βαλβίδων για να αντέξουν τεράστια υδατική πίεση και να λειτουργούν αξιόπιστα ήταν άλμα στην υδραυλική μηχανική. Οι **Μιραφλόρες** και **Πέδρο Μιγκέλ** κλείδες διαχειρίζονται την καθόδου της Ειρηνικής πλευράς.
Πάνω από 45.000 εργαζόμενοι στην κορυφή—από την Καραϊβική (ειδικά Μπαρμπάντος, Τζαμάικα), Ευρώπη, ΗΠΑ, και Ασία—αντιμέτωποι διακρίσεις, γλωσσικούς φραγμούς, σκληρές συνθήκες διαβίωσης και εργατικές διαπράξεις. Η αμερικανική Επιτροπή Ισθμού Κανάλιου χτίσει χωριά (νοσοκομεία, σχολεία, καταστήματα, κλάμπ) για να σταθεροποιήσει αυτόν τον προσωρινό στρατό.
Οι ΗΠΑστήριξαν την ανεξαρτησία του Παναμά το 1903 από τη Κολομβία για να εξασφαλίσουν τη **Σύμβαση Χέι–Μπουνάου-Βαρίλα**, χορηγώντας δικαιώματα κανάλιου σε αιώνιο (τροποποιημένη από τις Συμφωνίες Τορίχος–Κάρτερ 1977). Το $375 εκ. ποσό (ίσο με ~$11 δισ. σήμερα) το έκανε το ακριβότερο έργο ΗΠΑ της εποχής του.
Η δημιουργία της **Λίμνης Γκάτουν** (τότε η μεγαλύτερη τεχνητή λίμνη του κόσμου) πλημμύρισε 164 τετρ. μίλια ζούγκλας, αλλάζοντας υδρολογία, μετατοπίζοντας άγρια ζωή, και εισάγοντας εισβάλλοντα είδη. Το κανάλι έγινε βιολογικός διάδρομος μεταξύ δύο ωκεανών.
Ο Πρόεδρος Ρούσβελτ ζητούσε αποτελέσματα. Οι Αρχιμηχανικοί Τζον Στέβενς (1905–07) και Τζορτζ Γουάσινγκτον Γκέθελς (1907–14) οδήγησαν το έργο με στρατιωτική ακρίβεια, ολοκληρώνοντάς το εξαμήνου νωρίτερα από τον στόχο 1915.
Η άνοιξη του κανάλιου επανέκαμψε τον παγκόσμιο εμπορικόverkehr, συντομεύοντας το ταξίδι Νέα Υόρκη–Σαν Φρανσίσκο κατά 8.000 μίλια. Παραμένει μαρτύριο επιμονής, καινοτομίας και της ανθρώπινης ικανότητας να μεταμορφώνει την πλανήτη.
