Τα ποτάμια είναι το κυκλοφοριακό σύστημα της Γης—συνδέουν βουνά με θάλασσες, οικοσυστήματα με οικονομίες, παρελθόν με μέλλον. Η αξία τους εκτείνεται σε έξι αναπόσπαστα διαστάσεις.
Τα ποτάμια παρέχουν ⅔ των παγκόσμιων αναλήψεων γλυκού νερού: πόσιμο νερό για δισεκατομμύρια, ιρρίγγιση για το 40% της παραγωγής τροφίμων, βιομηχανικό νερό διαδικασιών, ψύξη για θερμικέςcentrales. Η αναφόρτιση εδαφικών υδάτων εξαρτάται από τη διαρροή ποταμών. Χωρίς ποτάμια = καμία πολιτεία όπως την γνωρίζουμε.
Πριν από σιδηρόδρομους και δρόμους, τα ποτάμια ήταν αυτοκινητόδρομοι. Σήμερα: Μισισσίπι (600 εκ. τόνους/έτος), Ρήνος, Γιάντσε, Παραγουάη, Δούναβης μετακινούν απλώς εμπορεύματα (σίτο, άνθρακα, πετρέλαιο, δοχεία) με 1/10 το κόστος του σιδηροδρόμου, 1/50 τις εκπομπές φορτηγών. Οι εσωτερικοί υδατόδρομοι παραμένουν κρίσιμοι για τις εγχώριες περιοχές.
Υδροηλεκτρική = 16% παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας, 70% ανανεώσιμης. Ροή-ποτάμιου, φραγμένο, αντλιόμενο. Τα φράγματα ρυθμίζουν επίσης τη ροή για ψύξη θερμικών κεντρικών. Αντιστάσεις: κατακερματισμός, μεθάνιο, μετατοπίσεις—αλλά η αποανθρακωμένη εξαρτάται από την υπάρχουσα υδροηλεκτρική.
Τα γλυκά νερά καλύπτουν το 0,8% της επιφάνειας της Γης αλλά φιλοξενούν το 10% των γνωστών ειδών: 18.000+ ψάρια, 4.000+ μαλακία, αμέτρητα αφυλάκια. Τα ποτάμια είναι μηχανές διακλάδωσης—απομονωμένοι πληθυσμοί αποκλίνουν. Οι παρόχθιες ζώνες υποστηρίζουν αναλογικά την επίγεια ποικιλότητα. Τα ποτάμια είναι τα πιό απειλούμενα οικοσυστήματα παγκοσμίως—83% πτώση υδατικών ειδών από το 1970 (WWF).
Φυσικά πεδία πλημμυρών αποθηκεύουν νερό πλημμυράς, αναφορτίζουν υδατοφόρους, καταθέτουν θρεπτικά ιμάτια. Φράγματα και φράγματα διαταράσσουν αυτό: κατεψυγμένο αμμόβολο κάτω ρεύματος → υποχώρηση δέλτα (Μισισσίπι, Μεκόγγη, Νείλος); απώλεια υγροτόπων → ενισχυμένες πλημμύρες. Οι προσεγγίσεις «χώρος για το ποτάμι» επαναφέρουν φυσικά ασπίδα.
Τα ποτάμια δομούν κοσμολογίες: Γάγγης (Ινδουϊσμός), Νείλος (Αρχαία Αίγυπτος), Ιορδάνης (Αβρααμικές ρήσεις), Αμαζονία (Εγχώρια), Γουαγκαγνούι (Μάορι — νομική προσωπικότητα). Καθορίζουν σύνορα, εμπνέουν τέχνη/λογοτεχνία/μουσική, καθεστώνουν ταυτότητες. Η «ποταμιακή κουλτούρα» επιμένει παρά την αστικοποίηση.
Υπηρεσίες οικοσυστήματος: 4-5 τρ. δολ./έτος παγκοσμίως (Costanza et al.). Τουρισμός/αναψυχή μόνο: 600 δισ.+$. Αλλά το ΑΕΠ αγνοεί τις περισσότερες αξίες ποταμών. Η λογιστική φυσικού κεφαλαίου προσπαθεί να διορθώσει.
2/3 των μεγάλων ποταμών κατακερματίζονται από φράγματα. Ρύπανση: 80% λυμάτων ανεξέλεγκτα. Κλιματική αλλαγή: αλλαγμένα καθεστώτα, απόπτωση παγετώνων, ακραία φαινόμενα. Η ποικιλότητα καταρρέει ταχύτερα από την επίγεια/θαλάσσια.
Τα ποτάμια δεν χρειάζονται εμάς. Εμείς χρειαζόμαστε τα ποτάμια. Κάθε διάσταση παραπάνω αποτυγχάνει. Το ερώτημα δεν είναι αν τα ποτάμια έχουν σημασία—αλλά αν θα ενεργήσουμε πριν περάσουν ανεπανόρθωτα όρια.
