Γιατί Επιτύχαν οι Ασσυριακή και Βαβυλωνιακή Αυτοκρατορίες
Η Ασσυρία (911–609 π.Χ.) και η Βαβυλωνία (Νεο-βαβυλωνιακή, 626–539 π.Χ.) κατέβαλαν την αρχαία Μεσοποταμία μέσω διαφορετικών αλλά επικαλυπτόμενων δυνατοτήτων. Η επιτυχία τους δεν ήταν τύχη — ήταν συστήματα.
Ασσυρία: Η Στρατιωτικο-Γραφειοκρατική Μηχανή
- Κεντρικευμένη αυταρχία: Βασιλιάς = στρατηγός, αρχιερέας, ראש judges. Ανάθεση σε turtanu (αρχιστράτηγος), rab šaqê (αρχικυπελάτης/πληροφορίες), επαρχιακούς διοικητές.
- Εξαγωγή πόρων: Φόροι, λεία, φόροι χράναν τον στρατό. Αποτελεσματική γραφειοκρατία (κουνεϊφόρμια αρχεία) την παρακολουθούσαν.
- Στρατιωτική καινοτομία: Σίδηρος, πολιορκητικές μηχανές, ιππικό, λογιστική, διδασκαλία τρομοκρατίας (βλέπ. Άρθρο 74372).
- Υποδομή: Βασιλικοί δρόμοι, ταχυδρομική μεταβίβαση, υδραγωγοί (Σενναχηρίβ Jerwan), υδρικό σύστημα Νινεύης.
- Ιδεολογία: Βασιλιάς ως πρέσβης του Ασούρ. Κατάκτηση = θελήμα θεού. Αξιώμα παγκόσμιας αυτοκρατορίας.
Βαβυλωνία: Ο Πολιτισμικο-Οικονομικός Δύναμης
- Οικονομική βάση: Εύφορο αλυβιακό → περίσσευμα σίτου → εμπόριο (ύφασμα, φοίνικες, χειροτεχνήματα) → πλούτος. Έλεγχος πρόσβασης Περσικού Κόλπου.
- Πολιτισμικό κεφάλαιο: Κληρονομος Σουμέρ/Ακκάδ. Κουνεϊφόρμα πνευματικότητα, αστρονομία (Enuma Anu Enlil), μαθηματικά (βάση-60), νόμος (κληρονομιά Χαμουράμπι), λογοτεχνία (Γκιλγκαμές τυπική έκδοση).
- Θρησκευτική κεντρικότητα: Κουλτος Μαρδούκ (Εσαγίλα, Ετεμενάνκι zigγουρατ) = μαγνήτης νομιμότητας. Βασιλείς «πέρνανε τα χέρια του Μαρδούκ».
- Διπλωματία: Ναβοπολάσσαρ & Ναβουχοδονόσορ Β' συμμαχούσαν με Μήδους να καταστρέψουν Ασσυρία. Διαχειρίζονταν Αίγυπτο, Περσία, Ιούδα, Φοινίκια μέσω γάμου, εμπορίου, απειλών.
- Αστική μεγαλοπρέπεια: Βαβυλών — Πύλη Ίσταρ, Διάδρομος Πομπής, Κρεμαστά Κήποι (λεγέναρια), 90.000+ πληθυσμός. Βιτρίνα πρωτεύουσας.
Κοινά Πλεονεκτήματα
- Γραμματοειδής γραφειοκρατία: Γραμματεῖς, αρχεία, συμβόλαια, κωδικοί νόμου.
- Διαχείριση νερού: Κανάλια, φράγματα, δεξαμενές — τρέφαν γεωργία, επέτρεπαν περίσσευμα.
- Ικανότητα απορρόφησης: Απορρόφησαν Αραμαίους, Χαλδαίους, Αράβες, Εβραίους, Έλληνες. Η Αραμαϊκή γίνεται κοινή γλώσσα (Ασσυρία την υιοθέτησε).
- Στρατηγική γεωγραφία: Μεσοποταμία = σταυροδρόμι. Έλεγχος της, φορολόγηση του εμπορίου.
Γιατί Πέφτουν
- Ασσυρία: Αυτοκρατορική υπέρταση, Μηδικο-Βαβυλωνική συμμαχία, εμφύλιος πόλεμος, πρωτεύουσα Νινευή σακκώθηκε (612 π.Χ.).
- Βαβυλωνία: Περσικός Κύρος Β' εκμεταλλεύτηκε θρησκευτική αποστράτιωση Ναβονίδου, εισήλθε στην Βαβυλών αίμαλλο (539 π.Χ.).
Επιτύχαν εξοικειώνοντας τους μοχλούς της εποχής τους: βία (Ασσυρία), πλούτος/πολιτισμός (Βαβυλωνία), και τη γραφειοκρατική κόλλα που κράζη και τις δύο μαζί.