Καθισμένος δραματικά σε βολβолитικό βράχο που υπερνοτάει τον φαράγγι του ποταμού Αζάτ, ο Ναός Γκαρνί στέκεται ως το μοναδικό σωζόμενο ελληνορωμαϊκό κιονοστρωμένο κτίριο της Αρμενίας — ένα καταπληκτικό αποδεικτικό του προχριστιανικού παρελθόντος της χώρας.
Χτισμένος τον 1ο αιώνα μ.Χ., πιθανώς υπό τον Βασιλιά Τιριδάτη Α, ο Γκαρνί συνδυάζει ελληνιστικές αρχιτεκτονικές αρχές με αρμενιακές οικοδομικές παραδόσεις. Τα είκοσι τέσσερις Ιωνικοί κίονες υποστηρίζουν ένα τριγώνιο προνάος, ενώ το σελλά (εσωτερική cámara) αντικατοπτρίζει την τοπική ιερά αρχιτεκτονική. Οι ακριβείς γεωμετρικές αναλογίες και η προσανατολισμός προς την ανατέλλουσα ήλιο υποδεικνύουν εξελιγμένη αστρονομική γνώση.
Ο Γκαρνί επιβίωσε την μετάβαση της Αρμενίας στο Χριστιανισμό το 301 μ.Χ. — πιθανώς επειδή μετατράπηκε σε βασιλική καλοκαιρινή κατοικία. Στέκθηκε για σχεδόν 1.700 χρόνια μέχρι ένα καταστρεπτικό σεισμό το 1679 να τον καταστρέψει σε ερείπια. Μεθοδική ανακατασκευή μεταξύ 1969-1975, χρησιμοποιώντας αρχικά πέτρines όπου ήταν εφικτό, αποκατέστησε την μεγαλειότητά του.
Ο ναός κεντρίζει ευρύτερο αρχαιολογικό συγκρότημα περιλαμβάνοντας ρωμαϊκή λουτρά με εκπληκτικό μозаϊκό πάτωμα που απεικονίζει θαλάσσιες θειότητες, ναό 7ου αιώνα και θεμέλια βασιλικού παλατιού. Το περιβάλλον Δάσος Κοςρόφ προσφέρει μονοπάτια πεζοπορίας στο φανταστικό «Συμφωνία Πετρών» — κάθετες βολβολίτικες στήλες από αρχαίες ρευστές ροές που θυμίζουν τεράστιο όργανο.
Ο Γκαρνί αντιπροσωπεύει περισσότερο από αρχιτεκτονική ομορφιά· εμψυχώνει την ιστορική θέση της Αρμενίας στα σταυροδρόμια αυτοκρατοριών — Περσική, Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Αραβική, Οθωμανική, Ρωσική — καθεμία αφήνοντας στρώματα σε έναν πολιτισμό που διατήρησε τηνISTINCT ταυτότητά του μέσω χιλιετιών.
