Glasnost: Εισήχθη από τον Μιχαήλ Γκορμπατσώφ το 1985

Μιχαήλ Γκορμπατσώφ, Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης (1985–1991), εισήγαγε το glasnost («διαφάνεια», «απόκρυψη») ως βασική πολιτική μεταρρύθμισης το 1985–1986, παράλληλα με το perestroika («αναστοιχειώση»).

Τι Περιλάμβανε Το Glasnost

• Ελευθερία μέσων: Χαλάρωση λογοκρισίας· προηγουμένως απαγορευμένα θέματα (εγκλήματα Στάλιν, Τσερνοβύλ, πόλεμος Αφγανιστάν, διαφθορά, εθνικισμός) συζητιούνται ανοιχτά.
• Λογοτεχνική/Καλλιτεχνική ελευθερία: Δημοσίευση Σολζενίτσιν, Γκρόσμαν, Αχμάτοβα· βανгарδ θέατρο, κινηματογράφος.
• Ιστορική ανακατατίμηση: Επίσημη ανακατατίμηση Στάλιν, καθαρισμοί, Πακτ Μολότοφ-Ρίμπεντρόπ, Σφαγή Κατυν.
• Πολιτικός πολυμερισμός (περιορισμένος): Μη επίσημες ομάδες, λαϊκές μέτωπα, ανταγωνιστικές εκλογές (1989 Συνέδριο Λαού Δεσποτών).
• Μείωση μυστικότητας: Αρχεία ανοίγουν· ταξίδια εξωτερικού ευκολοποιούνται· σταμάτησε η παραλομή ξένων εκπομπών.

Αιτιώδεις Κίνητρα

• Κίνηση δημόσιας υποστήριξης για τη perestroika (οικονομική μεταρρύθμιση) αποκαλύπτοντας συστημικές αποτυχίες.
• Αντιμετώπιση διαφθοράς και σταгнаτισμού μέσω διαφάνειας.
• Εκσυγχρονισμός ΕΣΣΔ για ανταγωνισμό με Δύση.

Απροσδόκητες Συνέπειες

• Ελευθέρωσε εθνικιστικές κινήσεις (Βαλτικές, Καύκασος, Ουκρανία).
• Υποκόψε την νομιμότητα Κομμουνιστικού Κόμματος (ιστορία αποκαλύφθηκε).
• Δυνάμωσε μεταρρυθμιστές (Γιέλτσιν) και σκληρούς (πρωτοποριακοί 1991).
• Συνέβαλε στην διάλυση της ΕΣΣΔ (1991).

Κληρονομιά

Το Glasnost ήταν επαναστατικό σε ένα σύστημα χτισμένο στη μυστικότητα. Δεν باعثε την κατάρρευση μόνο του—αλλά την έκανε δυνατή σπάζοντας το μονοπώλιο της πληροφορίας. Ο Γκορμπατσώφ κέρδισε Νόμπελ Ειρήνης (1990)· πέθανε 2022.