Ελευθερωτές της Νότιας Αμερικής: Οι Ηγέτες που Τερμάτισαν την Κολονική Αρχή
Η ανεξαρτησία της Νότιας Αμερικής από την ισπανική και πορτογαλική κυριαρχία δεν κερδίστηκε από έναν ήρωα αλλά από μια σύσταση στρατιωτικών και πολιτικών ηγετών σε μια τεράστια ήπειρο. Γνωστοί συγκεντρωτικά ως Libertadores, αυτοί οι προσωπικότητες ορχήστραν την κατάρρευση τριών αιώνων κολονικής αυτοκρατορίας μεταξύ 1810 και 1825.
Οι Κυριότεροι Ελευθερωτές
Simón Bolívar (1783-1830) — «El Libertador»
- Εμβέλεια: Βενεζουέλα, Κολομβία, Ιкваδόρ, Περού, Βολιβία (ονομασμένη για αυτόν)
- Κλειστές νίκες: Boyacá (1819), Carabobo (1821), Pichincha (1822), Junín & Ayacucho (1824)
- Οράμα: Ομοσπονδία Gran Colombia; ηπειρωτική ενότητα; συνταγματική δημοκρατία
- Κληρονομιά: Πολιτικός θεωρητικός (Cartagena Manifesto, Jamaica Letter, Angostura Address); трагіκο θάνατος σε φυγή
José de San Martín (1778-1850) — «Ο Προστάτης»
- Εμβέλεια: Αργεντινή, Χιλή, Περού
- Κυριότερη κίνηση: Διάβαση Στρατού των Άνδεων (1817) — 5.000 στρατιώτες πάνω από 4.000μ πέρασμα χειμώνα
- Κλειστές νίκες: Chacabuco (1817), Maipú (1818) ασφαλίζοντας τη Χιλή
- Συνάντηση Γουαγιακίλ (1822): Παραχώρησε την περουβική εκστρατεία στον Bolívar; αναχώρησε στην Ευρώπη
- Κληρονομιά: Στρατιωτική επαγγελματικότητα; απόρριψη εξουσίας; αργεντινός εθνικός ήρωας
Bernardo O'Higgins (1778-1842) — Ιδρυτής Πατέρας της Χιλής
- Μη νόμιμος γιος του Ιρλανδού γέννησης βυρεού Ambrosio O'Higgins
- Ανώτερος Διευθυντής της Χιλής (1817-1823)
- Καταργήσε τίτλους, ίδρυσε ναυτικό, προώθησε εκπαίδευση, προσπάθησε γη réforme
- Απεμάκρυνε από συντηρητική αντιπολίτευση; πέθανε σε περουβική φυγή
Περιφερειακοί Ηγέτες
Πέδρος I της Βραζιλίας (1798-1834) — «Ο Βασιλιάς Στρατιώτης»
- Γιος του πορτογαλικού Βασιλιά João VI; δήλωσε βραζιλιανική ανεξαρτησία (1822)
- Συνταγματικός αυτοκράτορας (1822-1831); παραιτήθηκε για πορτογαλικό θρόνο
- Μόνο Νέου Κόσμου μοναρχία; ειρηνική μετάβαση vs. ισπανικοί πόλεμοι
José Gervasio Artigas (1764-1850) — «Πατέρας της Ουρουγουαϊκής Εθνικότητας»
- Φεδαραλιστικός οραματικός; υπέρμαχε την liga federal αυτόνομων επαρχιών
- Πολέμησε Πορτογαλούς Βραζιλιάνους και κεντρικούς της Βουένος Άιρες
- Εξόριση στην Παραγουάη (1820-1850); ιδέες ενέπνευσαν την ουρουγουαϊκή ανεξαρτησία (1828)
Μιχαήλ Ιδάλγκο (1753-1811) — Χίσπα της Μεξικής (Βόρεια Αμερική, αλλά μέρος της ισπανικάμερικανικής κύματος)
- Ιερέας; εξέδωσε Grito de Dolores (16 Σεπ 1810)
- Διεγείρει λαϊκή/αγροτική στρατιά; συλληφθεί, εκτελεσθεί 1811
- Μορέλος, Γκερέρο, Ιτούρμπιδε ολοκλήρωσαν την μεξικανική ανεξαρτησία (1821)
Κοινές Νήματα και Διαφορές
| Ηγέτης | Υπόβαθρο | Μέθοδος | Αποτέλεσμα |
|---|
| Bolívar | Κρεολικό αριστόκρατο | Επαγγελματικοί στρατοί, πολιτική | 5 έθνη, αποτυχημένη ομοσπονδία |
| San Martín | Επαγγελματικός στρατιώτης | Στρατηγική λάμψη, αποστολή | 3 έθνη, εθελοντική φυγή |
| O'Higgins | Κρεολικό ελίτ | Κράτη-χτίσιμο | Χιληνός ιδρυτής, απομακρυνθείς |
| Pedro I | Βασιλικός πρίγκιπας | Από κορυφής δήλωση | Βραζιλιανική μοναρχία |
| Artigas | Χωράφης/καουντίγιο | Φεδαραλιστική γκουερίγια | Ουρουγουαϊκή έμπνευση |
| Hidalgo | Ιερέας | Λαϊκή εξέγερση | Μάρτυρας, καταλύτης |
Μη Ολοκληρωμένες Επαναστάσεις
Η ανεξαρτησία έφερε πολιτική κυριαρχία αλλά όχι κοινωνική μετασχηματισμό. Η δουλεία επέμεινε (Βραζιλία μέχρι 1888), η περιθωριακή θέση των ιθαγενών συνέχισε, η αρχή του καουντίγιο αντικατέστησε την βυρεϊκή εξουσία. Οι Libertadores έσπασαν την αυτοκρατορία; οι επόμενοι τους—ακόμα σε εξέλιξη—πρέπει να χτίσουν δικαιοσύνη.
Η ελευθερία της Νότιας Αμερικής δεν ήταν δώρο ενός ανδρά. Σφυρίχτηκε από στρατηγούς που διαβήκαν βουνά, ιερείς που διεγείραν αγρότες, πρίγκιπες που δήλωσαν κυριαρχία, και φεδαραλιστές που όνειρευαν αυτόνομη—κάθε ένας απαραίτητος, κανείς αρκετός μόνος του.
