Τα Οροσειρά της Νότιας Αμερικής: Οι Άνδες και Πέρα Από Αυτό

Η τοπογραφία της Νότιας Αμερικής καθορίζεται από τις Άνδες—την πιο μεγάλη ηπειρωτική οροσειρά στον κόσμο—συμπληρωμένη από αρχαία υψώματα ασπίδας και παρακτιές οροσειρές.

Οι Άνδες (Cordillera de los Andes)

Μήκος: ~7.000 χλμ (4.300 μίλια) — από τη Βενεζουέλα μέχρι τη Τιέρα ντε Φούεγκο.
Πλάτος: 200–700 χλμ.
Μέγιστη Υψόμετρο: Ακονκάγκουα (6.961 μ / 22.837 πτ) — ψηλότερο βουνό εκτός Ασίας.

Τρία Βασικά Τμήματα

1. Βραζιλιανά Υψηλά (Planalto Brasileiro)

• Αρχαία προκαμβριακή ασπίδα (δεν είναι ορογενήσεις Άνδων).
• Καλύπτει ~50% της Βραζιλίας· μέσο υψόμετρο 1.000 μ.
• Υπο-οροσειρές: Σέρα ντε Μαρ (παρακτιός απόκρημνος), Σέρα ντε Μαντικέιρα, Σέρα ντε Εσπινιάσο.
• Πηγή μεγάλων ποταμών (Σάο Φρανσίσκο, υelhники του Παρανά).

2. Γουιάνα Υψηλά (Guayana Shield)

• Αρχαία ασπίδα (Βενεζουέλα, Γουιάνα, Σουρινάμ, Γαλλική Γουιάνα, Β. Βραζιλία, Α. Κολομβία).
• Τέπουι (τραπεζοειδή βουνά): Ροραίμα, Αγιάν-τέπουι (Καταρράκτες Άιντζελ).
• Ακραίο ενδεμισμό (φλορά/φάουνα «χαμένου κόσμου»).

3. Παρακτιά Οροσειρά (Serra do Mar / Cordillera de la Costa)

• Παράλληλη στον Ατλαντικό (Βραζιλία) / Καραϊβική (Βενεζουέλα).
• Σέρα ντε Μαρ: hotspot βιοποικιλότητας Ατλαντικού Δάσους· απότομος απόκρημνος.
• Βενεζουελική Παρακτιά Οροσειρά: κοιλάδα Καρακάς, Εθνικό Πάρκο Αenri Πιτίερ.

4. Παταγονικές Άνδες (Υποσύνολο Νότιων Άνδων)

• Χωρίζονται συχνά λόγω ξεχωριστού παγετού τοπίου.
• Περιλαμβάνουν Νοτικό Παταγονικό Πεδίο Παγού (3ο μεγαλύτερο πάγο μετά Ανταρκτική/Γροιλανδία).

Σημείωση για τη Λίστα στην Ερώτηση

Η αρχική λίστα περιείχε «Βενεζουελικές Άνδες», «Περουβιανές Άνδες», κ.λπ.—αυτά είναι εθνικά τμήματα των Άνδων, όχι ξεχωριστές οροσειρές. Οι «Βολιβιανές Άνδες», «Ισημερινές Άνδες», «Κολομβιανές Άνδες» είναι παρόμοια υποενότητες.

Αληθινές ξεχωριστές οροσειρές: Άνδες, Βραζιλιανά Υψηλά, Γουιάνα Υψηλά, Παρακτιές Οροσειρές (Σέρα ντε Μαρ, Βενεζουελική Παρακτιά Οροσειρά).