Εθνοτικές Ομάδες στον Βοσνιακό Σύγκρουση (1992–1995)

Ο Βοσνιακός Πόλεμος εμπλέκωσε κυρίως τρεις συστατικούς λαούς της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης:

1. Μποσνιάκ (Βοσνιακοί Μουσουλμάνοι)

• ~48% του προ-πολεμικού πληθυσμού (απογραφή 1991).
• Σουνίτες Μουσουλμάνοι (Χανάφι), σεκουλαρ-παραδοσιακοί.
• Πολιτική ηγεσία: SDA (Κόμμα Δημοκρατικής Δράσης), Αλία Ιζετμπεγκόβιτς.
• Εδαφικός στόχος: Ενωμένη, πολυεθνική Βοσνία.

2. Σέρβοι (Βοσνιακοί Σέρβοι)

• ~37% προ-πόλεμου.
• Σερβικοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί.
• Πολιτικά: SDS (Σερβικό Δημοκρατικό Κόμμα), Ραδόβαν Καρατζίτς· στρατιωτικά: VRS (Στρατός Републиκας Σρψκα).
• Στόχος: Διαχωρισμός, ένωση με Σερβία (ή «Μεγάλη Σερβία»).
• Εξωτερική υποστήριξη: ΦΥ Ιυγοσλαβία (Σερβία/Μαυροβούνιο), υπολείμματα JNA.

3. Κροάτες (Βοσνιακοί Κροάτες)

• ~15% προ-πόλεμου.
• Ρωμαϊκοί Καθολικοί.
• Πολιτικά: HDZ BiH (Κροατική Δημοκρατική Ένωση)· στρατιωτικά: HVO (Κροατικό Αμυντικό Συμβούλιο).
• Στόχος: Αρχικά συμμαχία με Μποσνιάκ· αργότερα ξεχωριστό κيان (Ερτσεγ-Βοσνα), ένωση με Κροατία.
• Εξωτερική υποστήριξη: Κροατία (Φράνιο Τούντμαν).

Εξωτερικοί Πράκτορες

• UNPROFOR: Ειρηνοφύλακες (περιορισμένο мандат, «ασφαλείς ζώνες» απέτυχαν στη Σρεμπρενίτσα).
• NATO: Αεροπορικές επιδρομές (1994–95) — Επιχείρηση Deliberate Force.
• Contact Group: ΗΠΑ, ΗΒ, Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία — σχέδια ειρήνης (Vance-Owen, Dayton).
• Μουτζαχίδεϊν: Ξένοι εθελοντές που πολεμούσαν με ARBiH (βοσνιακό στρατό).

Αποτέλεσμα

Συμφωνίες Ντόυτον (1995): Δύο κيان — Ομοσπονδία BiH (Μποσνιάκ-Κροάτες, 51%) και Републиκα Σρψκα (49%), ασθενές κεντρικό κράτος. ~100.000 νεκροί, 2 εκ. προσαφανισμένοι, γενοκτονία στη Σρεμπρενίτσα (8.000+ ανδρών/αγόρια Μποσνιάκ).

Ο σύγκρουση δεν ήταν αρχαίες μίσος αλλά σύγχρονη εθνικιστική κινητοποίηση από ελίτες εκμεταλλευόμενες την ταυτότητα.