Τα δέλτα ποταμών—αυτά τα γονιμά, φτεροειδή χερσαία σχήματα στις εκβολές ποταμών—είναι από τα πιο δυναμικά και οικολογικά ζωτικά τοπία της Γης. Σχηματίζονται όπου οι ποταμοί συναντώνται μεγαλύτερα, σχετικά νιάρχα σώματα νερού: ωκεανοί, θάλασσες, λίμνες ή φράγματα.
Η διαμόρφωση δέλτα απαιτεί τρία βασικά συστατικά:
Όταν ένας ποταμός μπαίνει σε στάσιμο νερό, η ταχύτητά του πέφτει δραματικά. Το νερό δεν μπορεί πλέον να μεταφέρει το φορτίο ιλύ του, οπότε τα σωματίδια καταθέτονται—τα πιο χοντρά πρώτα (άμμος κοντά στο κανάλι), τα λεπτότερα τελευταία (πηλός μακριά). Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η κατάθεση χτίζει μια πλατφόρμα που αναγκάζει τον ποταμό να διαχωρίζεται σε διακλαδούμενα κανάλια, δημιουργώντας το κλασικό κλαδωτό μοτίβο δέλτα. Τα δέλτα Μισισιπή, Νείλου, Γάγγη-Μπραχμαπούτρας και Μεκονγκ είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Δεν όλα τα δέλτα μοιάζουν. Δέλτα κυματομορφούμενα (ως ο Νείλος) έχουν ομαλά, καμπυλόμορφα ακτογραμμές διαμορφωμένα από κύματα. Δέλτα παλιρροιομορφούμενα (ως Γάγγη-Μπραχμαπούτρα) εμφανίζουν λάγυνες εκβολές με γραμμικά παλιρροιακά ακρωτήρια. Δέλτα ποταμομορφούμενα (ως το bird-foot του Μισισιπή) εκτείνονται μακριά στη θάλασσα με ξεχωριστά λοβιά διακλαδούμενων καναλιών.
Τα δέλτα συγκεντρώνουν ανθρώπινους πληθυσμούς—τα επίπεδα, γονιμά εδάφη και η πρόσβαση νερού υποστηρίζουν εντατική γεωργία και μεγάλες πόλεις (Καΐρο, Κολκάτα, Σάνχαι, Νέα Ορλέανη). Αλλά είναι και-frágιλα: υπόσβεση, μειωμένο ιλύ από ανωτέρους φράγματα και αυξανόμενη θάλασσα απειλούν την ίδια ύπαρξή τους.
